روشها و فنون راهنمایی و مشاوره

درس :

روشها و فنون راهنمایی و مشاوره

استاد :

جناب آقای سرایی

 

دانشجو :

سید محمد باقر موسوی پور

 

مشاوره: علم و هنر است.

علم و هنر است:

علم: مانند روان شناسی عمومی، تربیتی، رشد، آسیب­شناسی، روانشناسی مرضی کودک باید خواند و فرا گرفت.

هنر: یعنی استعدادهای ذاتی و فطری مانند مهارت ارتباطی، قدرت نفوذ، 2-ایثار و فداکاری،
3- کمک به دیگران، 4- حس همدلی و همدردی، 5- خلاقیت، 6- علاقه­مندی، 7- رازداری.

چرا مشاور شده­ایم:

1-نیاز شخصی: نباید در فرآیند مشاوره دخالت داشته باشد.

2-علاقه، 3- کمک به حل مشکلات شخصی، 4- کمک به حل مشکلات اجتماعی، 5- مشاوره به عنوان شغل مقدس، 6- موقعیت و شرایط اقتصادی و اجتماعی، 7- رضایت درونی، 8- رضایت از خود را از راه توجه به افراد دیگر ارضاء کند، 9- رفع نیازهای مراجع، 10- بالا بردن درک و دیدگاه مراجع.

روش­های متفاوت مشاوره:

1-درمان گشتالتی، 2- درمان منطقی هیجانی و برنامه­ریزی عصب­شناسی، 3- زبانی

کارل راجرز:

پایه­گذار غیرمستقیم (بی­رهنمود)

هدف مشاوره چیست:

1-تسهیل فرآیند حل مشکل، 2- کمک به مراجع برای حل مشکل توسط خود مراجع

کارل راجرز: رابطه مشاوره­ای

سه ویژگی اساسی را برای اثربخش بودن مشاوره مورد نیاز است:

1-هم خوانی، 2- همدلی، 3- توجه مثبت نامشروط (بی قید و شرط)

1-همخوانی: خویش تن خودش باشد، صداقت، خودواقعی، من والد، محدودیت، تمرکز بر روی نیازهای مراجع

2- همدلی: درک نقطه نظرات دیگران، محیط اطمینان برانگیز همانطور که مراجع احساس و فکر می­کند احساس و فکر کنیم. در کنار راه هستم و به هر چه که می­گوید خوب گوش دهم، تطبیق دادن خود با حرکات مراجع، همراه بودن با مراجع، به مراجع احساس مهم بودن و در امان بودن می­کند که تمام خصوصیاتی و اصرارش و درونی­ترین احساسش را می­گوید.

3- توجه مثبت نامشروط (بی قید و شرط)

1-پذیرش مراجع به همان شکل بدون قضاوت و پیش داوری کردن

2- کم کاستی­ها و نواقص مراجع همانطور که هست بپذیریم

3- مراجع را به عنوان یک مریض نگاه نکنیم

4- سعی کنیم جهان را از دید مراجع مشاهده کنیم

5- برای مراجع به اندازه خودم برای او ارزش قائل باشم.

بخش دوم

مهارتهای فرد در مشاوره:

مشاوره همانند کمک به یک دوست است.

همانند کمک یک فرآیند یک مشاوره است.

4- توجه به مراجع و استفاده از پاسخهای کوتاه:

1-گوش دادن فعال یک هنر است (شنونده خوب باشیم)

2- پاسخ غیرکلامی (70% ارتباط انسان غیرکلامی است مثل سر تکان دادن)

3- تأیید به منزله تصدیق گفته­های مراجع نیست.

4- در پاسخ کوتاه نباید موجب انحراف جریان مشاوره شود.

5- تنظیم رفتار غیرکلامی که همانند مراجع است.

6- آرامش مشاور در حین مشاوره دادن

7- مشاور نبایستی در جریان صحبتهای مراجع به پاسخهای احتمالی فکر کند.

9- نباید از سکوت مراجع هراس داشته باشد.

5- انعکاس محتوا: (بازگو کردن محتوای گفتار):

1-بازگو کردن جزئیات گفتار مهم و کلیدی

2- بازگو کردن به زبان مشاور

3- بازگو کردن نباید به صورت طوطی­وار باشد.

4- بازگو کردن اگر اشتباه کردیم خود را سرزنش نکنیم.

5- بازگو کردن خوب موجب احساس شادمان و پیروزی و رضایت مراجع می­شو.

محتوا معمولا با اطلاعات و افکار سر و کار دارد و آنچه را که مراجع می­گوید می­سازد و افکار در مغز ما پرورانده می­شود جای آنها در سر است و از مغز دستور می­گیرد.

6- انعکاس احساسات:

1-یکی از مهمترین مهارتهای فرد انعکاس احساسات است.

2- بازگرداندن اطلاعات بدست آمده از مراجع به خود اوست.

3- احساسات با هیجان سر و کار دارد و ارتباط دارد و با حواث فیزیولوژیک است. مانند اینکه در عضلاتش و اغلب در گردن یا شانه­ها احساس کشیدگی و مضطرب است و تپش قلب دارد.

4- ما می­توانیم به بررسی بیشتر مراجع بپردازیم.

5- احساسات چندین دسته­اند: 1-مثبت، 2- منفی

6- انعکاس نادرست از احساس و نشدن ارتباط مراجع و مشاور

7- عدم درک احساسات مراجع

8- کم و زیاد شدن یا انعکاس شدت احساسات

9- تجربه کردن احساسات منفی به نوعی برآورد سختی است ولی در بعضی از مواقع لازم است.

10- مراجع را تشویق به اینکه هیجاناتش را بروز دهد یعنی (غمگین باشد، گریه کند، عصبانی شود، فریاد بکشد، در اندیشه خود غرق شود، از راه رها کردن هیجانات تخلیه هیجانی شود یا ؟؟؟ شود.

7- انعکاس محتوا و احساس:

مجموعه­ای از مهارتهای اولیه که پاسخهای کوتاه و انعکاس محتوا و انعکاس احساسات می­باشد و این سه نوع پاسخ اساسی­ترین و مهمترین مهارتها هستند چون هر سه با یکدیگر پایه­ای از سایر مهارتها تدارک می­بینند.

8- شیوه­های دیداری، شنیداری، و احساسی:

1-همه­ی انسانها منحصر به فرد هستند.

2- همه­ی انسانها با هم متفاوتند و همه­ی انسانها دارای شیوه­ای متفاوتند.

3- همه­ی انسانها که در حال تجربه هستند به حواسی مربوط می­شود که ما برای ارتباط برقرار کردن با محیط اطرافمان از آن سود می­بریم.

4- حواسهایی که در انسانها می­باشد. الف)حس بویایی ، ب) حس چشایی، پ) حس لامسه،    ت) حس بینایی، ج) حس شنوایی که این حواس با محرکهای بیرونی و فیزیکی درونی با احساسات هیجانی­مان پیونده خورده و احساسات با هم ترکیب می­شوند تا ما نسبت به جهان آگاهی پیدا کنیم.

5- شیوه جنبشی و شیوه احساسی با یکدیگر آگاهی نامیده می­شود.

6- با شیوه دیدن و شنیدن از دنیای اطرافمان آگاهی پیدا می­کنیم.

7- سه شیوه­ای که می­توان جهان را به وسیله حواس خود تجربه کنیم:

1-شیوه جنبشی یا احساسی

2- شیوه دیداری یا بصری

3- شیوه شنیداری یا سمعی

8- افرادی وجود دارد که نسبت به بو بسیار حساس هستند.

افرادی وجود دارد که گوشهای تیزی دارند و قادر به تشخیص ضعیف­ترین صدا هستند.

افرادی وجود دارد که هوشیارند و به کوچکترین جزئیات که سایر مردم اهمیت نمی­دهند توجه می­کنند.

9- بندلر و گریفدر:

پیشگامان برنامه­ریزی عصب­شناسی- زبانی توضیح داده­اند که مردم به شیوه­های متفاوت فکر
می­کنند:

1-برخی از مردم تنها با استفاده از تخیل بینایی (شیوه دیداری) فکر کنند.

2- برخی از مردم با شیوه شنیداری از راه صحبت کردن با خود فکر می­کنند.

3- برخی از مردم با احساسات و حواس بدینشان (شیوه جنبشی و احساسی) فکر می­کنند.

و برخی از مردم به هر سه شیوه قادرند به راحتی فکر کنند ولی عمده­ی به یکی از این سه روش بیش از دوتای دیگر متکی هستند.

10- طرح سؤالات:

1-با توجه به اینکه چندین مهارت را فرا گرفته­اید در کمال تعجب باید گفت که در اکثر مصاحبه­هایی مشاوره­ای چندان نیاز به طرح سؤالات زیاد نیست.

2- اشتباهی که در زمان مصاحبه­های مشاوره­ای انجام می­شود سؤالهای بیش از اندازه از مراجع می­باشد حتی اگر بخواهید مراجع را به صحبت کردن وادار کنید.

سؤالات بیش از اندازه و زیاد مشاوره بیشتر شبیه بازپرس خواهد شد و مراجع آزادی چندانی نخواهد داشت و سخن گفتن از وی سلب می­شود.

اگر مشاوره از راه طرح سؤال سعی در یافتن مشکل واقعی مراجع را دارد مراجع مشکل واقعی خود را نمی­گوید و هرگز سراغ دردناکترین چیزهایی که باعث مشکل می­گردید نمی­رود.

سؤالات می­بایستی به موقعیتهایی که چاره دیگر جز سؤال نیست و زمانی که سؤال را مطرح می­کنید باید با هدفی که به آن می­خواهید برسید سؤال را طرح کنید.

سؤالات به دو تقسیم­بندی اساسی:

1-سؤالات باز

2-سؤالات بسته

1-سؤالات باز: سؤالات میدان بیشتری به مراجع می­دهد که آزادانه مطالب اضافی خود را بیان کند و به کشف حدود مربوطه بپردازد.

2- سؤالات بسته:

سؤالات بسته سؤالاتی هستند که به جواب مشخصی می­انجامند و معمولاً سؤالات بسته بسیار کوتاه و بصورت بله یا خیر هستند.

با طرح سؤال به سه هدف مهم می­توان دست یافت:

1-تشویق مراجع به مطرح کردن مسائل و مشکلات خود

2- کمک به مراجع برای دقیق و واضح بودن

3- یاری به مشاور برای رسیدن به درک دقیق موقعیت

11- خلاصه کردن:

گاهی برای مراجع لازم است که تأمل نموده و به بازبینی مسیر طی شده بپردازد. خلاصه کردن شبیه بازگو کردن محتوای گفتار است و کار مشاور انعکاس چند مطلب نقل شده از سوی مراجع است و نکات اساسی بیانات مراجع در کنار هم جمع­آوری می­شود و احتمال می­رود که احساسات بیان شده از سوی مراجع نیز مطرح گردد.

خلاصه­گویی شامل تکرار همه­ی مطالب نمی­شود بلکه به جمع­آوری نکات اساسی و مهم که فرد مراجع صحبت کرده می­پردازد که مراجع قادر خواهد بود تصویری از آنچه که بیان کرده بدست آورد.

خلاصه گویی گفته­های مراجع را واضحتر کرده و سازمان­یافته­تر می­نماید.

مشاور می­تواند به پیوند افکار و عقاید و احساسات مراجع بپردازد و از این طریق به سردرگمی مراجع پایان دهد و او را قادر سازد که توان کنار آمدن و سازگاری با موقعیت و شرایط را داشته باشد.

12- قاب­گیری یا شکل­دهی مجدد:

افرادی که در دنیا دید منفی دارند وقایع را آنطور که می­بینند توصیف می­کنند و اعتماد به نفس کمتری دارند و مراجع که با دید خود را بیان می­کنند مناسب اخاق و دید خاص اوست و اینجاتس که مشاورها باید با دقت کامل به توصیف مراجع از وقایع و موقعیتها گوش فرا دهد و با مهارتی که دارد  دید مراجع را نسبت به وقایع و موقعیتها عوض کند و این کار را از طریق قاب­گیری یا شکل­دهی مجدد در مورد تصویری که مراجع بیان کرده می­پردازد و مشاور قاب یا شکل جدیدی را برای تصویر مراجع مطرح می­کند.

قاب­گیری یا شکل­دهی مجدد، در نگرش مراجع نیست به دنیا نیست بلکه آشنا کردن او با دید وسیعتری از جهان است و به گونه­ای که مراجع دید وسیعتری نسبت به وقایع بیابد و از بدبینی وی کاسته شود.

13- رودررویی (مواجهه)

مهارت رو در رویی یا مواجهه عبارت است از بالا بردن آگاهی مراجع از راه نشان دادن اطلاعات که او به طریق از آنها چشم­پوشی کرده است یا در شناسایی آنها کوتاهی کرده است.

کاربرد صحیح این مهارت آگاه کردن مراجع به نحو قابل قبول نسبت به اطلاعاتی است که ممکن است برای او ناگوار باشد و یا از آنها اجتناب کرده و اصلاً به آنها توجه نشان نداده باشد.

رودریویی یا مراجعه باید تنها بعد از استفاده از سایر مهارتهای خُرد که با شکست روبرو شده­اند به کار رود تا آگاهی مراجع افزایش یابد. در چندین جا می­توان از رودرویی (مواجهه) استفاده کرد:

1-مراجع از ابزار اساسی که سبب مشکل او شده است خودداری می­کند.

2- مراجع در تشخیص رفتار خود- تخریبی خود با شکست روبرو شده است.

3- مراجع در تشخیص پیامدهای جدی رفتارش با شکست روبرو شده است.

4- مراجع با واقعیت کاری ندارد.

5- مراجع مطالب ضد ونقیض می­گوید.

6- مراجع تا حد زیادی و نامناسبی اسیر گذشته و اینده خود است و تمرکزی بر زمان حال ندارد.

7- مراجع همانند کسی که به دوره حلقه­ای می­چرخد داستان خود را بارها و بارها مانند یک نوار ضبط شده تکرار می­کند.

8- رفتارهای غیرکلامی با رفتارهای کلامی او مطابقت ندارد.

9- لازم است به آنچه در رابطه بین مراجع و مشاور می­گذرد توجه شود مثل مواقعی که حالت اتکا پیش می­آید یا مراجع پس می­کشد یا خشم یا هیجان دیگری را نسبت به مشاور نشان می­دهد.

در چنین مواقع مشاور از راه سهیم شدن با احساسات، توجه و مشاهدات مراجع با او رودررو می­شود.

یک رودررویی مواجهه خوب  شامل چند یا تمامی عناصر زیر است:

1-بازگو کردن خلاصه­ای از آنچه که مراجع گفته است در آن صورت است که مراجع احساس می­کند مشاور حرفهای او را گوش کرده و درک کرده است.

2- بیان عبارتی از احساسات مشاور.

3- بیان یک جمله ملموس از آنچه که مشاور متوجه شده یا مشاهده نموده است بدون تفسیر.

4- مراجع نسبت به خود احساس خوبی داشته باشد.

14- مبارزه با عقاید و باورهای خود- تخریب:

هر کسی حق دارد برای خود یک نظام اعتقاد داشته باشد و باور داشتن یا باور نداشتن هر چیزی را خود برگزیند.

مشاور حق ندارد که در تغییر عقاید مراجع بکوشد یا مشاور آگاهی مراجع را نسبت به آنچه برگزیده بالا می­برد.

عقاید خود-تخریب به دو مقوله عمده تقسیم می­شوند:

1-اعتقاد به بایدها و نبایدها

2-عقاید نامعقول و غیرمنطقی

1-عقاید بایدها و نبایدها:

اعتقاد به بایدها و نبایدها را در نظر بگیرید مراجعان اغلباً گفته­های خود را با کلمه (من باید) (من حتماً) من می­بایست بیان می­کنند و معمولاً این کلمات با حرارت و منظور خاص ادا می­شود و مراجع درباره آنچه باید انجام دهند احساس رضایت کنند و گاهی اوقات گویی کسی دیگر به مراجع ندا می­دهد (تو باید) (تو می­بایست) و مراجع با بی­میلی و رنجیدگی خاطر این را می­پذیرد چنین اتفاقی مراجع را سردرگم می­کند و احساس خواهد کرد تسلطی بر زندگی ندارد و اگر ندای (باید) را ندیده بگیرد احساس گناه می­کند که نتیجه من خواهد داشت.

در چنین مواردی هدف مشاور کمک در جهت احساس هماهنگی با تصمیمات خود است و تصمیمی که می­گیرد با رضایت خاطر و بدون احساس تنفر و گناه انجام می­دهد اگر به موضوع است و کامل توجه شود قابل دسرتس است.

-کسانی که کلمات بایدها و می­بایست را به زبان می­آورند از لحاظ فکری آنها را باور دارند در حالی که با احساسات آنها سازگاری ندارد.

-هنگامی که میان افکار و احساسات ناسازگار وجود دارد شخص سردرگم و پریشان خاطر هستند.

افراد بشر کل نگرند و نمی­توانیم احساسات هیجانی، احساسات جسمانی، افکار و تجربیات معنوی را به قسمت­های مجزا تقسیم کنیم و اگر بخواهیم احساس راحت و درستی داشته باشیم باید این بخشها را با یکدیگر سازگار و هماهنگ سازیم.

2- عقاید نامعقول و غیرمنطقی:

بایدها و نباید عقاید خود- تخریب و در برگیرنده مقوله دیگری است که آلبرت الیس- مؤسس روان درمان منطقی- هیجانی از آنها تحت عبارت باورهای غیرمنطقی یا نامعقولانه یاد می­کند و باورهای نامعقولانه نیز همچون بایدها و نبایدها از زمان کودکی می­باشد در بایدها و نبایدها فرد درباره خودش است ولی در عقاید نامعقول درباره دیگران نیز به کار می­رود.

عقاید و باورهای نامعقول مراجع را دچار احساس ناخوشایند می­کند ولی عقاید و باورهای معقول مراجع را کمک می­کند تا احساس خوشایندی داشته باشد.

15- بررسی راه­حل­ها (کشف گزینه­ها)

هنگامی که مراجعی به دیدن مشاور می­آید اغلب احساس ناامیدی دارد که در موقعیتی قرار دارد که غیرقابل تحمل و درمانده است و هیچ راه حلی برای مشکلش وجود ندارد و احساس ناخوشایندی، ناامیدی، اضطراب از طریق مهارتهای انعکاسی و سایر مهارتها مشکل را کشف کرده و کاهش پریشانی او سودمند باشد و قادر می­سازد که جهت کشف مشکلاتش بپردازد در زمانی که مراجع به پیشرفت حرکت نمی­کند و به تنگنا می­رسد مراجع احساس درماندگی می­کند از مراجع جهت رفع و کشف مشکلاتش راه حلهایی را از مراجع سؤال می­کنیم که خود راه حل­هایی را نشان می­دهد.

و راه­حلهایی را که مراجع به مشاور گفته است مشاور باید به یاد بسپارد که ممکن است همان راه حلی باشد که در نهایت باید به آن بپردازیم مشاور نیاز نیست که خود را موظف کند راه حلی برای مراجع خود بیابد بهتر این است که مراجعات خود با مشکلاتشان کنار بیایند.

مشاور در زمان ناکامی مراجع می­تواند در مورد راه حل صحبت کند و عقیده­اش را بگوید و باید متوجه باشد که پیشنهاد حالت نصیحت نداشته باشد. در هنگام بررسی اجازه دهد مراجع درباره انواع راه حلها سخن بگوید و در خصوص جنبه­های مثبت و منفی هر یک هم سخنی بگوید و مشاور بهترین راه حل مراجع به او بگوید و آن را مراجع انجام دهد و به مراجع احساس خوشایندی دست دهد.

گاهی اوقات مراجع و حتی پس از درک موضوع قادر به حل مشکل نیست. و درمانده می­ماند باید درماندگی را به خود مراجع منعکس کرد و بگوییم که امروز به بن­بست رسیده­ایم به نظر نمی­رسد که راه حل آسانی وجود داشته باشد، درمانده­ایم و اصلا نمی­دانیم به کدام سو برویم بگذار همین جا تمامش کنیم و بگذاریم برای وقت دیگر و در مورد همین موضوع صحبت کنیم با این گفتار مشاور مراجع را درمانده نگه می­دارد ولی سرآسیمگی مراجع از بین می­رود و نشان می­دهد که مشاور به مراجع خود اهمیت می­دهد.

با توجه به مطلب بد نیست که مشاوران اجازه دهند مراجع در وضعیت درماندگی باقی بماند که اغلب مواقع تجربه درماندگی برای مدتی قابل از پیشرفت متناسب و ضروری است.

16- اقدام تسهیلی:

اگر قرار است فردی را قادر به انجام تغییراتی در خودش کنیم لازم است در برابر وسوسه کاربرد اجبار برای تغییر مقاومت کنیم و راه دیگری را به کار بندیم روشی را که می­خواهیم مورد استفاده قرار دهیم بطور کامل در نظریه­ی درمانی گشتالت توضیح داده شده است.

یک نسخه اصلاح شده از چرخه آگاهی گشتالت را بیان می­کنیم.

چرخه آگاهی:

بسیج انرژی

                        انتخاب                                                                          آگاهی

                        اقدام عملی                                                                    برانگیختگی

استراحت با رضایت

مراجعان زمانی به مشاور مراجعه می­کنند که از نظر هیجان درمانده­اند و در نقطه برانگیختگی چرخه آگاهی قرار دارند و احساساتشان به خود ناخوشایند برانگیخته شده است وظیفه مشاور این است که قادر سازد تا مراجع مسیر چرخه را طی کرده به رضایت و استراحت برسد و این امر با افزایش آگاهی مراجع امکانپذیر است.

در مرحله برانگیختگی مراجعی که از نظر هیجانی درمانده شده به روشنی قادر به تمرکز نیستند و تصویر مغشوشی از جهان اطراف خود می­بینند و در این مرحله انرژی مراجع به انتها می­رسد و قادر نخواهد بود گزینه­های خود را پیدا کند و امید اندکی به اقدام عملی به منظور تغییر وضعیت زندگیش دارد. حال که مراجع احساس بهتری پیدا کرده لازم است تا انرژی خود را بسیج کند حال می­تواند به شکل سازنده­تری عمل کند تا مشکلش را حل کند.

و مشاور می­تواند این بسیج انرژی را از طریق بالا بردن آگاهی مراجع نسبت به تجارب باطنی­اش تسهیل کند.

دانشجویان مشاوره باید تمامی مهارتها و آگاهی­ و تسلط داشته باشند که فقط می­توانند آگاهی مراجع را بالا برده و در نتیجه انرژی او را بسیج کنند.

اثر فشار بر انتخاب یا اقدام

 

 

اگر می­خواهید به مراجع کمک کنید تا اقدامی انجام دهد لازم است او را قادر سازید که بروی هر یک از موانع که ممکن است پیشرفت او را به تأخیر بیندازد هر گاه مراجع با مانع برخورد کند و قادر به تصمیم­گیری نباشد در برابر این وسوسه که باید او را انجام دهد ترغیب می­شود و مقاومت در انجام کار می­دهد. آگاهی مراجع را نسبت به گرفتاریش بالا ببرد و او را تشویق کند تا به محض احساس گرفتار شدن و ناتوانی حرکت روبه جلو بپردازد.

با این عمل مراجع در درون خود احساس می­کند آگاهی پیدا می­کند.

مراجع هنگامی که قادر به تصمیم گرفتن نیست چه پیامی را از بدنش مثل احساس هیجان و افکار دریافت می­کند این امر او را قادر می­سازد تا مانع را کشف کند و با آن کنار بیاید و به آن این آزادی را می­دهید که در اطراف چرخه سیر کند و به یک موفقیت آرامبخش تر برسد.

سؤالهای مناسبی که می­تواند به مراجع کمک کند تا موانع را کشف کند.

1-به من بگو در هنگام گرفتن تصمیم از نظر هیجان چه چیز را تجربه می­کنی؟

2- هنگامی که انتخاب تصمیم می­اندیشی آگهی­ات نسبت به آنچه که در درون تو می­گذرد چیست؟

اقدام کردن شامل تغییر است و تغییر می­تواند انرژی بدی به جای گذارد.

 

الگوی بحران یا وضعیت دشوار

مراجع که به منظور تغییر در زندگی تصمیمی می­گیرد یا اقدامی را به عمل می­آورد ناگزیر است در مرحله اول با احساسات خودش و با عکس­العمل سایر افراد سازش پیدا کند.

موانعی که در راه انتخاب و اقدام قرار دارند :

1-ناتوانی در کنار آمدن با احساسات خودش

2- ناتوانی در مقابله با عکس­العملهای دیگران

3- ترس از پیامدها

4- ترس از تکرار تجارب

5- دخالت بایدها و می­بایست­های بیجا و بی­مورد

6- ترس از دست دادن چیزی آرامبخش یا با ارزش

7- فقدان مهارت در اجرای اقدام مطلوب

اگر مشاور برای مراجعان از مهارتهای خود استفاده کند و آگاهی مراجع را بالا ببرید و از راه موانع و وقفه­های کار کنید خود به خود مراجع در چرخه آگاهی سیر می­کند و برای رسیدن به تصمیمات و رسیدن به اهدافش اقداماتی انجام می­دهد.

برای یک مشاور انجام دادن کار مراجع سودمند نیست با این کار مشاور احساس درماندگی را در مراجع تقویت می­کند و به مراجع تلقین می­کند که هر بار برای دستیابی به هدفش نیاز به یک دستیار دارد.

برای مراجع مفید است که بداند چگونه تصمیماتش را سازماندهی و طرح­ریزی و اجرا کند تا در آینده بتواند قدرش امور خود را بگذراند و بهترین راه برای مراجع آن است که در کنارش قدم برداریم به همانگونه که او در حل مقابله با مشکلش است تا به آن هدف برسد با مراجع همکاری کنید برای کشف فرایندها تا بتواند به هدف آینده­اش برسد.

برخی از مراحل اساسی وجود دارند که برای مراجع در گرفتن تصمیم و رسیدن به هدف مفید می­باشد این مراحل به طرح اقدام زیر می­باشد.

طرح اقدام:

1-آمادگی روان­شناختی ایجاد کنید.

2- هدف را مشخص کنید.

3- اولین مرحله را در دستیابی به هدف شناسایی کنید.

4- اول مرحله را در دستیابی به هدف ملموس نمایید.

5- تصمیم بگیرید که چگونه مراحل اول را اجرا کنید.

6- مهارتهایی را که برای اجرای مرحله اول لازم دارید کسب کنید.

7- تصمیم بگیرید که چه وقت اولین مرحله را به اجرا بگذارید.

8- اولین مرحله را اجرا کنید.

9- برای دستیابی به اولین مرحله به خودتان پاداش دهید.

10- هدف کلی را مجدداً ارزیابی کنید.

1-آمادگی روان شناختی

مشاور آگاهی مراجع را بالا می­برد تا او قادر باشد که بر موانع غلبه کند و تصمیماتش را خودش بگیرد.

2-شناسایی هدف:

مشکلی که اصل ارجاع مراجع به مشاوره می­باشد شناسایی آن اصل هدف است چه چنین هدفی کافی است تا اجرای اقدام را تسهیل کند. و کار مشاور در این مرحله تمام است و کمک بیشتر برای مراجع نیاز نیست.

3- شناسایی اولین مرحله برای دستیابی به هدف:

برای برخی از مراجعان کوشش برای حل مشکل هدف بسیار گسترده و غیر مشخص و به روشنی مشخص نیست که چگونه به اصل مشکل دست یافت و در نتیجه عمل مثبتی روی نخواهد داد.

برای مشاور چنین مراجعی لازم است تا اولین مرحله را در تحقق این مشکل که به هدف برسد شناسایی کند این مرحله اول باید به طور واقع­گرایانه دست یافتنی باشد تا مراجع به جای اینکه در اثر شکست مأیوس گردد با موفقیتش پاداش داده شود. مشاور توجه مراجع را به جای تأمل روی اقدامی که می­خواهد انجام دهد به جانب بالابردن آگاهی او نسبت به ترس از برخورد با مشکل سوق می­دهد اگر چنین کاری انجام نشود احتمال دارد مراجع از اجرای اقدام باز بماند.

4- ملموس نمودن اولین مرحله در دستیابی به هدف:

هنگامی که در اولین مرحله هدف شناسایی شد هدف به صورت شفاف و روشن مشخص شود و ارتباط به صورت مثبت شروع شود.

5- تصمیم­گیری در مورد اجرای اولین مرحله:

لازم است که این تصمیم تمامی پیامدهای احتمالی اقدام پیشنهاد شده را در برگیرد و مراجع ناراحت و عصبانی از مشکل بوجود آمده اگر مراجع با همین شرایط بخواهد برخورد کند این امر به ؟؟؟ آشتی به بیگانگی بیشتر منجر می­شود در این مرحله مشاور با قدری ایفای نقش به مراجع امکان دهد که خود را جای آن فرد بگذارد.

6- کسب مهارتهایی برای اجرای مرحله اول:

مراجع مممکن است نیاز به مهارتهای بیشتری و جدیدی داشته باشد تا بتواند مرحله اول را به طور کامل اجرا کند و مشاور در استفاده از عبارتهایی که نیاز است مراجع بگوید او را راهنمایی می­کند و نقشهای بیشتری را ایفا می­کند تا جملات احتمالی مراجع را مشخص کند.

7- تصمیم­گیری برای زمان اجرای مرحله اول:

گاهی اوقات که مجبور به انجام دادن کار ناخوشایندی هستیم به بهانه­هایی به تعویق می­اندازیم این کار اکثر مردم است و در نتیجه کار به تأخیر می­افتد و اگر هدف با تصمیم قبلی انجام گردد راحت­تر صورت می­گیرد و این امر برای تمامی مراجعان یکسان است و سودمند تا موضوع را برای آنها مشخص کنیم. این امر به افزایش آگاهی بیشتر می­انجامد  ومراجع را به چرخه آگاهی برمی­گردد.

8- اجرای مرحله اول:

اگر مراجع مرحله اور با اجرا کند یا اجرا نکند اهمیتی ندارد اگر انجام دهد احساس خوبی خواهد داشت و یادگیری برایش رخ داده است و به توانایی داخلی خود نگاه کند و ببیند چه چیزی مانع اجراء مرحله اول شده است و از آن آگاهی و تصمیم جدیدی به دست خواهد آمد.

9- پاداش دادن به خود برای اجرای مرحله اول:

آیا تاکنون پیش آمده که موفقیت­های خود را دست کم بگیرید. گاهی اوقات چنین می­کنم ولی کم کم دارم یاد می­گیرم که توانایی خودم ببالم مراجع وقتی که به مشکل خود فائق می­آید به خود پاداش نمی­دهد اینجاست که مشاور به مراجع کمک می­کند تا موفقیت­هایش را دسته بالا بگیرد و احساس خوبی داشته باشد مراجع که یادداشت مناسب اجرای مرحله اول را بگیرد در تصمیمات مثبت بیشتر را انجام می­دهد.

10- بررسی مجدد هدف کلی:

مراجع بخشی از مسیر را که طی می­کند در می­یابد که هدفی در اولی داشته خواستارش نسبت این امر اشکال ندارد ولی لازم است به هدف کلی خود را مورد ارزیابی قرار دهد.

عناوبن کتابهای مشاوره

عناوبن کتاب های مشاوره 

عنوان - پديدآور - وضعيت نشر موضوع 

‎۱
اصول و فنون مشاوره و راهنمايي/ مولف علي نقي فقيهي.- تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي، ‎۱۳۷۳.
راهنمايي آموزشي
‎۲
فنون مشاوره و روان درمان گروهي/ جرالد کوري...[ و ديگران]؛ ترجمه باقر ثنايي.- تهران: موسسه انتشارات بعثت، ‎۱۳۷۷.
روان درماني گروهي
‎۳
آشنايي با اصول و فنون مشاوره/ احمد رهنمايي.- قم: مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، مرکز انتشارات، ‎۱۳۸۴.
مشاوره
‎۴
مجموعه طبقه‌بندي شده نکات و سوالات آزمون کارشناسي ارشد: نظريه‌هاي مشاوره، فنون مشاوره، مباني مشاوره، آزمون‌هاي رواني/ گردآوري و تدوين سلطانعلي شيرافکن.- تهران: پوران پژوهش، ‎۱۳۸۰.
مشاوره -- آزمونها و تمرينها
‎۵
اصول و فنون مشاوره با کودک (راهنماي عملي)/ نويسندگان کاترين گلدارد، ديويد گلدارد؛ مترجم حامد برآبادي.- تهران: سازمان انجمن اوليا و مربيان جمهوري اسلامي ايران، ‎۱۳۸۱.
کودکان بيمار رواني -- مشاوره
‎۶
آموزش مباني، اصول و فنون مشاوره املاک/ تحقيق و تاليف محمود حقيقت‌طلب؛ امور اجرايي محمد روح‌الله ممجد؛ سرمايه‌گذار و مجري طرح حميد قاسمي.- تهران: الماس دانش، ‎۱۳۸۵.
بنگاههاي معاملات املاک -- ايران-- مديريت
‎۷
راهنمايي و مشاوره/ گردآوري و تدوين سلطانعلي شيرافکن.- [ويرايش ‎۲ ؟].- تهران: پوران پژوهش، ‎۱۳۸۶.
مشاوره -- راهنماي آموزشي (عالي)
‎۸
آشنايي با اصول و فنون مشاوره (چکيده و ضميمه‌ها)/ احمد رهنمايي.- قم: موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)، ‎۱۳۸۷.
مشاوره
‎۹
تبحر در فنون مشاوره/ تاليف جني ليندن، لنسي ليندن؛ترجمه: محمد رهبر؛با همکاري ابوالفضل بخشي‌پور.- قوچان: دانشگاه آزاد اسلامي، واحد قوچان؛ مشهد: تابران، ‎۱۳۸۴.
مشاوره
‎۱۰
مشاور و راهنمايي علوم تربيتي (‎۲) شامل: نظريه‌هاي مشاوره و روان‌درماني، روانشناسي شخصيت/ تاليف محمد کاظم حق‌شناس؛ همکاران الهام حکيمي‌راد، علي علي حسيني.- تهران: فرهيزش، ‎۱۳۸۸.
روان‌درماني -- آزمونها و تمرينها (عالي)
‎۱۱
روش‌ها و فنون مشاوره ويژه گروه علوم انساني شامل: شرح درس، نکته، مثال‌هاي حل شده، نکات کليدي، تست‌هاي طبقه‌بندي شده، پاسخ تشريحي.../ تاليف حامد برآبادي.- تهران: علوي فرهيخته، ‎۱۳۸۸.
مشاوره -- راهنماي آموزشي (عالي)
‎۱۲
نظريه‌ها و فنون مشاوره/ نويسنده رزماري تامپسون؛ مترجم معصومه اسمعيلي.- تهران: شرکت انتشارات علمي و فرهنگي، ‎۱۳۸۸.
روان درماني
‎۱۳
مباحث اساسي در روش‌ها و فنون مشاوره/ مولفين جواد خلعتبري، شهره قربان شيرودي، احمدرضا کياني.- تهران: ساد، ‎۱۳۸۸.
مشاوره -- راهنماي آموزشي (عالي)
‎۱۴
امداد و نجات رواني "کاربرد فنون مشاوره در ياوري" اولين و جديدترين درس‌نامه ياوري در ايران/ نويسنده: ريچارد نلسون ـ جونز؛ مترجم فرشاد جابري.- مشهد: ذهن و رفتار، ‎۱۳۹۰.
مشاوره
‎۱۵
روش‌ها و فنون مشاوره ويژه گروه علوم انساني شامل شرح درس.../ تاليف حامد برآبادي، ويراستار محمد رضا عبدي.- تهران: علوي فرهيخته، ‎۱۳۸۹.
مشاوره-- راهنماي آموزشي (عالي)
‎۱۶
فنون مشاوره و راهنمايي در مددکاري اجتماعي/ مولف: ليزا ميلر: مترجمان: محمد رضا ايرواني... [و ديگران].- اصفهان: آسمان نگار، ‎۱۳۹۱.
مددکاري اجتماعي
‎۱۷
مشاوره شغلي: نظريه‌ها، روش‌ها و فنون/ تاليف: طيبه زندي‌پور.- تهران: دانژه، ‎۱۳۹۲.
شغل‌يابي
‎۱
نظريه‌هاي مشاوره (ديدگاههاي مشاوره)/ نوشته لوئيس شيلينگ؛ ترجمه خديجه آرين.- تهران: اطلاعات، ‎۱۳۷۲.
روان درماني
‎۲
مشاوره ژنتيک/ محمد علي مولوي، هوشنگ خاوري خراساني، لطف‌الله روزبهاني.- تهران: شباهنگ، ‎۱۳۶۶.
بيماريهاي ارثي -- مشاوره
‎۳
مصاحبه در خدمات اجتماعي و مشاوره و راهنمائي/ نوشته انت گرت، اليزابت د. شوينيتس، کارل د. شوينيتس؛ ترجمه‌ي محسن قندي.- تهران: عطائي، ‎۱۳۵۱.
مصاحبه
‎۴
روشها و تکنيک‌هاي مشاوره و روان درماني/ تاليف قاسم قاضي.- تهران: دانشگاه تهران، دانشکده علوم تربيتي، ‎۱۳۵۴.
روان درماني
‎۵
روان‌درماني و مشاوره گروهي/ تاليف باقر ثنائي.- [تهران]: چهر، ‎۱۳۶۹.
روان درماني گروهي
‎۶
راهنمائي و مشاوره شغلي و حرفه‌اي و نظريه‌هاي انتخاب شغل/ تاليف عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: رشد، ‎۱۳۶۷.
شغل‌يابي
‎۷
راهنمايي و مشاوره گروهي/ تاليف شکوه نوايي‌نژاد.- تهران: جهاد دانشگاهي تربيت معلم، ‎۱۳۷۰.
راهنمايان آموزشي
‎۸
زمينه مشاوره و راهنمائي/ تاليف قاسم قاضي.- تهران: دانشگاه تهران، ‎۱۳۶۳.
راهنمايي آموزشي
‎۹
راهنمايي و مشاوره کودک در مدرسه/ تاليف ايزابل کلارک ماک‌لين؛ ترجمه رضا شاپوريان.- تهران: اميرکبير، ‎۱۳۵۵.
راهنمايي آموزشي
‎۱۰
اصول و فنون راهنمايي و مشاوره در آموزش و پرورش/ تاليف يوسف اردبيلي.- [تهران]: بعثت، ‎۱۳۷۲.
راهنمايان آموزشي -- تعليم
‎۱۱
راهنمايي و مشاوره کودک: مفاهيم و کاربردها/ تاليف عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاه (سمت)، ‎۱۳۷۲.
کودکان -- مشاوره
‎۱۲
مجموعه ‎۱۸۰۰ تست علوم تربيتي و مشاوره/ محمدعلي حقيقي، نيما خاموشي.- تهران: مؤسسه فرهنگي ثقلين، ‎۱۳۷۲.
آموزش و پرورش -- آزمونها و تمرينها
‎۱۳
گلهاي آپارتماني و مشاوره گياه پزشکي/ نوشته اسماعيل پيش‌بين.- اسماعيل پيش‌بين، ‎۱۳۷۳.
گياهان آپارتماني
‎۱۴
مشاوره در مديريت/ ترجمه و تلخيص غلامرضا نصيرزاده، بهمن رستگار.- تهران: سازمان مديريت صنعتي کمال علم، ‎۱۳۷۳.
مديريت -- مشارکت کارمندان
‎۱۵
فنون و روشهاي مشاوره/ عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: رز، ‎۱۳۵۶.
مشاوره
‎۱۶
اصول و روشهاي راهنمائي و مشاوره سال دوم دانشسراي راهنمائي/ تاليف مير اسماعيل مهران.
راهنمايي آموزشي
‎۱۷
مشاوره حرفه‌اي براي معلمان و مشاوران/ تأليف چارلز هيلي؛ ترجمه طيبه زندي‌پور.- تهران: فردوسي، ‎۱۳۶۶.
راهنمايي آموزشي
‎۱۸
مشاوره و راهنمائي در تعليم و تربيت اسلامي/ تأليف مهدي حسيني (بيرجندي).- تهران: اميرکبير، ‎۱۳۶۴.
اسلام و آموزش و پرورش
‎۱۹
زمينه راهنمايي و مشاوره در تعليم و تربيت/ تاليف محمود نيکزاد، علي اکبر مهرآرا.- تهران: سازمان انتشارات کيهان، ‎۱۳۷۰.
مشاوره -- راهنماي آموزشي
‎۲۰
آزمونهاي رواني ـ شناختي کودکان براي مشاوره کودک/ حسين لطف‌آبادي.- مشهد: آستان قدس رضوي، معاونت فرهنگي، ‎۱۳۶۹.
کودکان -- هوش‌آزمايي
‎۲۱
اصول و متون مشاوره و راهنمايي (در آموزش و پرورش) سال دوم مراکز تربيت معلم، درس مشترک کليه رشته‌ها  (باستثناي رشته‌هاي آموزش ابتدايي و کودکان استثنايي)/ تاليف احمد صافي؛ [به سفارش] دفتر تحقيقات و برنامه‌ريزي درسي وزارت آموزش و پرورش.- تهران: شرکت چاپ و نشر ايران، ‎۱۳۶۸.
راهنمايي آموزشي -- کتابهاي درسي (تربيت معلم)
‎۲۲
بازي درماني (ديناميسم مشاوره با کودکان)/ گردآوري گاري ل لندرث؛ ترجمه خديجه آرين.- تهران: اطلاعات، ‎۱۳۶۹.
بازي درماني
‎۲۳
پويائي گروه و مشاوره گروهي/ تاليف عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: رشد، ‎۱۳۷۰.
راهنمايان آموزشي
‎۲۴
مشاوره/ جوزف فرانسيس پرز؛ ترجمه باقر ثنائي.- تهران: مؤسسه مطبوعاتي عطائي، ‎۱۳۴۹.
راهنمايي آموزشي
‎۲۵
اصول و روشهاي راهنمايي و مشاوره/ تاليف مهدي حسيني (بيرجندي).- دانشگاه آزاد اسلامي، مرکز انتشارات علمي، ‎۱۳۷۱.
راهنمايي آموزشي
‎۲۶
اصول و روشهاي راهنمائي و مشاوره/ تاليف حسن پاشا شريفي، مهدي حسيني.- تهران: رشد، ‎۱۳۷۰.
راهنمايي آموزشي
‎۲۷
مباني مشاوره و راهنمايي/ رابرت گيبسون، ماريان ميشل؛ ترجمه باقر ثنائي ... [و ديگران].- باقر ثنائي، ‎۱۳۷۳.
مشاوره
‎۲۸
اصول و فنون مشاوره و راهنمايي/ مولف علي نقي فقيهي.- تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي، ‎۱۳۷۳.
راهنمايي آموزشي
‎۲۹
مفاهيم بنيادي و مباحث تخصصي در مشاوره .../ نوشته ديويد گلدارد؛ ترجمه سيمين حسينيان.- تهران: نشر ديدار، ‎۱۳۷۴.
مشاوره
‎۳۰
راهنمائي و مشاوره، اصول و فنون راهنمائي و مشاوره، کاربرد مشاوره در مورد کودکان استثنائي/ تاليف شکوه نوابي‌نژاد.- تهران: معاصر، ‎۱۳۷۳.
راهنمايي آموزشي
‎۳۱
راهنمايي و مشاوره حرفه‌اي و روشهاي کسب و کاربرد اطلاعات شغلي/ تاليف يوسف اردبيلي.- تهران: نشر ويرايش، ‎۱۳۷۴.
شغل‌يابي
‎۳۲
مقدمات راهنمايي و مشاوره مفاهيم و کاربردها (رشته علوم تربيتي)/ تأليف عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: دانشگاه پيام نور، ‎۱۳۷۶.
راهنمايي آموزشي
‎۳۳
مشاوره خانواده (نظر و عمل در نگرش سيستمي)/ نوشته ادي استريت؛ برگردان مصطفي تبريزي، علي علوي‌نيا.- تهران: فرا روان، ‎۱۳۷۶.
مشاوره خانواده
‎۳۴
برنامه‌ريزي در ايران؛ بر اساس تجارب گروه مشاوره دانشگاه هاروارد در ايران در تهيه برنامه عمراني سوم/ تاس. اچ. مک‌لئود؛ ترجمه علي اعظم محمدبيگي.- تهران: نشر ني، ‎۱۳۷۶.
ايران -- سياست اقتصادي
‎۳۵
اصول علمي تهيه، اجرا و استاندارد کردن آزمون و کاربردهاي آن در راهنمايي، مشاوره و گزينش/ تاليف يوسف اردبيلي.- تهران: بعثت، ‎۱۳۷۷.
شاگردان-- ارزشيابي
‎۳۶
مشاوره ازدواج و خانواده/ تأليف مهدي حسيني بيرجندي.- تهران: آواي نور، ‎۱۳۷۷.
زناشويي -- راهنمايي و مشاوره
‎۳۷
اصول و فنون راهنمائي و مشاوره (در آموزش و پرورش) دوره کارداني تربيت معلم/ تاليف احمد صافي.- تهران: شرکت چاپ و نشر ايران، ‎۱۳۷۱.
راهنمايي آموزشي
‎۳۸
راهنمايي و مشاوره در آموزش و پرورش/ علي اصغر کوشافر.- تبريز: روان پويا، ‎۱۳۷۷.
راهنماي آموزشي
‎۳۹
مشاوره با پدران و مادران کودکان استثنائي/ گري هورن‌بي؛ ترجمه محمد حسين نظري‌نژاد.- مشهد: آستان قدس رضوي، موسسه چاپ و انتشارات، ‎۱۳۷۶.
مشاوره
‎۴۰
مجموعه تستهاي کارشناسي ارشد علوم تربيتي و روانشناسي و مشاوره/ تهيه‌کنندگان نيما خاموشي، محمد علي حقيقي.- تهران: پردازش، ‎۱۳۷۴.
روانشناسي تربيتي-- آزمونها و تمرينها
‎۴۱
مجموعه مقالات اولين سمينار راهنمايي و مشاوره/ به کوشش عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: دانشگاه علامه طباطبايي، ‎۱۳۷۴.
مشاوره-- کنگره‌ها
‎۴۲
مشاوره و درمان سوگ/ مؤلف جي. ويليام وردن؛ مترجمين فيروزبخت، خشايار بيگي.- تهران: نجد، ‎۱۳۷۴.
افسردگي
‎۴۳
روان‌شناسي مشاوره؛ نظريه‌ها، اهداف و فرايندهاي مشاوره و روان درمانگري/ ريکي ال. جورج، ترزاس کريستياني؛ ترجمه رضا فلاحي، محسن حاجيلو.- تهران: رشد، ‎۱۳۷۴.
روانشناسي-- مشاوره
‎۴۴
راهنماي آموزش و مشاوره با والدين کودکان مبتلا به نقص شنوايي/ مولفان علي‌اصغر کاکو جويباري، ويدا طاهري.- تهران: تربيت، ‎۱۳۷۲.
کودکان -- سرپرستي
‎۴۵
تجارب با ساختار در مشاوره گروهي و تعليم روابط انساني/ باقر ثنائي.- باقر، ‎۱۳۷۴.
روابط اجتماعي
‎۴۶
مشاوره، مهارتهاي حل مسئله/ آن مانرو، باب مانتي، جان اسمال؛ ترجمه فريده کمالي.- تهران: نشر ني، ‎۱۳۷۴.
مشاوره
‎۴۷
مشاوره و راهنمايي در مدارس/ نوشته سي. اچ. پاترسن؛ ترجمه يوسف اردبيلي.- تهران: دهخدا، ‎۱۳۵۶.
راهنمايي آموزشي
‎۴۸
مشاوره و رواندرماني (نظريه‌ها و راهبردها)/ ترجمه و تأليف محمود ساعتچي.- تهران: ويرايش، ‎۱۳۷۴.
روان درماني گروهي
‎۴۹
مشاوره بهداشت رواني: نظريه و عمل/ ديويد بي. هرشن سن ... [و ديگران]؛ ترجمه محمد تقي منشي طوسي.- مشهد: آستان قدس رضوي، مؤسسه چاپ و انتشارات، ‎۱۳۷۴.
بهداشت رواني -- مشاوره
‎۵۰
مصاحبه و مشاوره با والدين کودکان استثنائي/ غلامعلي افروز.- تهران: انجمن اولياء و مربيان جمهوري اسلامي ايران، ‎۱۳۷۵.
مشاوره
‎۵۱
مشاوره در آستانه ازدواج/ تأليف مهدي حسيني (بيرجندي).- تهران: آواي نور، ‎۱۳۷۵.
زناشويي -- راهنمايي و مشاوره
‎۵۲
فنون مشاوره و روان درمان گروهي/ جرالد کوري...[ و ديگران]؛ ترجمه باقر ثنايي.- تهران: موسسه انتشارات بعثت، ‎۱۳۷۷.
روان درماني گروهي
‎۵۳
مباني راهنمايي و مشاوره براي رشته‌هاي علوم تربيتي با تاکيد بر پيش دبستان و دبستان/ فرشاد جابري کوشکي.- مشهد: انصار، ‎۱۳۷۶.
راهنمايي آموزشي
‎۵۴
راهنمايي و مشاوره تحصيلي/ تأليف مهدي حسيني (بيرجندي).- تهران: رشد، ‎۱۳۷۷.
راهنمايي آموزشي
‎۵۵
مشاوره ازدواج/ تاليف علي اسلامي نسب بجنوردي.- تهران: موسسه فرهنگي انتشاراتي حيان، ‎۱۳۷۶.
زناشويي -- راهنمايي و مشاوره
‎۵۶
آشنايي با اصول و فنون مشاوره/ احمد رهنمايي.- قم: مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، مرکز انتشارات، ‎۱۳۸۴.
مشاوره
‎۵۷
نظريه‌هاي مشاوره و روان درماني/ عبدالله شفيع آبادي، غلامرضا ناصري.- تهران: مرکز نشر دانشگاهي، ‎۱۳۶۵.
روان درماني
‎۵۸
مقدمه‌اي بر مشاوره و روان درماني/ تأليف احمد احمدي.- ويرايش ‎۲.- اصفهان: دانشگاه اصفهان، ‎۱۳۷۴.
روان درماني
‎۵۹
ناگفته‌هاي کنکور در قالب مشاوره تحصيلي/ مؤلف فرشاد افتخار.- کرج: نشر ارم‌گستر، ‎۱۳۷۸.
دانشگاهها و مدارس عالي -- ايران -- آزمونها
‎۶۰
راهنمايي و مشاوره شغلي و حرفه‌اي و نظريه‌هاي انتخاب شغل/ تاليف عبدالله شفيع‌آبادي.- [ويرايش؟].- تهران: رشد، ‎۱۳۷۵.
شغل‌يابي
‎۶۱
مشاوره و راهنمايي در تعليم و تربيت اسلامي/ تأليف مهدي حسيني (بيرجندي).- [ويرايش ‎۲].- تهران: اميرکبير، ‎۱۳۷۵.
اسلام و آموزش و پرورش
‎۶۲
راهنمايي و مشاوره تحصيلي و شغلي (مفاهيم و کاربردها)/ عبدالله شفيع‌آبادي.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۸.
شغل‌يابي
‎۶۳
اصول راهنمايي و مشاوره/ تأليف شرتزر، استون؛ ترجمه علي شريعتمداري.- تهران: دريچه، ‎۱۳۷۹.
راهنمايي آموزشي
‎۶۴
زمينه راهنمايي و مشاوره در تعليم و تربيت/ تأليف محمود نيکزاد، علي‌اکبر مهرآراء.- [ ويرايش جديد].- تهران: کيهان، ‎۱۳۷۵.
مشاوره -- راهنماي آموزشي
‎۶۵
مشاوره و روان‌درماني کودکان مشکل‌دار (راهنماي عمل براي روانشناسان باليني، مشاوران و روانپزشکان)/ تأليف مسعود حقوقي... [و ديگران]؛ ترجمه ابوالقاسم مهري‌نژاد.- تهران: ابجد، ‎۱۳۷۸.
کودکان -- روان درماني
‎۶۶
فهرست اسامي واحدهاي خدمات مشاوره و نحوه انتخاب و ارجاع کار به آنها/ معاونت امور فني دفتر امور مشاوران.- تهران: سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدارک اقتصادي‌ـ اجتماعي وانتشارات، ‎۱۳۷۵.
مهندسان -- ايران -- راهنماها
‎۶۷
شيوه‌هاي کاهش ترس: کاربرد روش‌هاي اصلاح و تغيير رفتار در مشاوره و روان‌درماني/ ريچارد موريس؛ ترجمه و بازنويسي فريدون رخشان، عليرضا اقدمي باهر.- تبريز: فريدون رخشان، ‎۱۳۷۵.
روان درماني
‎۶۸
بازنشستگي شناخت مسايل و مشکلات بازنشستگان و طريق مشاوره با آنان/ يوسف اردبيلي.- تهران: کوير، ‎۱۳۷۹.
بازنشستگي -- ايران
‎۶۹
اصول مشاوره گروهي (در اصلاح نگرش و تغيير رفتار)/ تأليف محمود نيکزاد.- تهران: کيهان، ‎۱۳۷۹.
مشاوره گروهي
‎۷۰
مشاوره جنسي و زناشويي/ مؤلف علي اسلامي نسب؛ ويراستار احمد بهرامپور آشتياني.- تهران: نسل نوانديش، ‎۱۳۷۹.
زناشويي -- مسائل جنسي
‎۷۱
مهارتهاي مشاوره براي معلمان/ نويسنده گيل کينگ ؛مترجمان نادرقلي قورچيان، اختر جمالي.- تهران: فراشناختي انديشه، ‎۱۳۷۹.
معلمان -- انگلستان -- مشارکت در راهنمايي آموزشي
‎۷۲
اصول روانشناسي باليني و مشاوره/ مؤلفان جوديت تادـ آرتور سي. بوهارت ؛مترجم مهرداد فيروزبخت.- تهران: مؤسسه خدمات فرهنگي رسا، ‎۱۳۷۹.
روانشناسي باليني
‎۷۳
راهنمايي و مشاوره کاربردي( مصاحبه، تحصيلي، رفتاري، شغلي)/ نويسنده جمال صادقپور.- مؤسسه فرهنگي، هنري کوثر، ‎۱۳۷۹.
راهنمايي آموزشي
‎۷۴
راهنمايي و مشاوره در دوره‌هاي تحصيلي/ تأليف احمد صافي.- تهران: رشد، ‎۱۳۷۹.
راهنمايي آموزشي -- ايران
‎۷۵
مفاهيم و کاربردها در مشاوره با کودکان/ محمد حسين‌نژاد.- تهران: سپند هنر، ‎۱۳۷۹.
کودکان -- مشاوره
‎۷۶
روان‌درماني و مشاوره عقلاني هيجاني رفتاري/ مؤلفان ويندي درايدن، جوزف يانکورا؛ مترجم مظاهر رضايي، نوشيروان خضري مقدم.- تهران: ارجمند، ‎۱۳۸۰.
روان درماني عقلي و عاطفي
‎۷۷
آموزش و مشاوره کودکان استثنايي علل، شناخت، ارزشيابي .../ محمود فتح الدين، شکوه نوابي‌نژاد.- [تهران]، [--‎۱۳].
کودکان عقب مانده -- آموزش و پرورش
‎۷۸
انگليسي براي دانشجويان رشته مشاوره و راهنمايي و کودکان استثنايي/ منصور کوشا.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۴.
زبان انگليسي -- کتابهاي قرائت -- مشاوره
‎۷۹
آيين نامه تشخيص صلاحيت و رتبه‌بندي واحدهاي خدمات مشاوره/ معاونت امور فني، دفتر امور مشاوران. سازندگان و پيمانکاران.-
مهندسان مشاور -- ارزشيابي
 
تهران: سازمان برنامه و بودجه، مرکز مدارک اقتصادي ـ اجتماعي و انتشارات، ‎۱۳۷۵.
 
‎۸۰
راهنمايي و مشاوره از ديدگاه اسلام: تحصيلي ـ شغلي ـ خانوادگي/ محمد رضا مطهري.- قم: دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، مرکز انتشارات، ‎۱۳۷۹.
اسلام و آموزش و پرورش
‎۸۱
مشاوره و حمايت از کودکان در برابر ناملايمات/ سونيا شارپ، هلن کاوي؛ سوسن آقاجانبگلو؛ ويراستار سوسن اصغري.- تهران: نشر آتيه، ‎۱۳۷۹.
کودکان -- مشاوره
‎۸۲
مشاوره در آستانه ازدواج/ تأليف مهدي حسيني بيرجندي.- [ويرايش ‎۲].- تهران: آواي نور، ‎۱۳۸۰.
زناشويي -- راهنمايي و مشاوره
‎۸۳
مجموعه مقالات همايش سراسري مشاوره/ شهين علوي.- تهران: سازمان بهزيستي، معاونت امور فرهنگي و پيشگيري، ‎۱۳۷۸.
مشاوره -- مقاله‌ها و خطابه‌ها
‎۸۴
روانشناسي مشاوره و راهنمايي (مباني، اصول و تکنيکها)/ مؤلف محمد قشلاقي.- اصفهان: ماني، ‎۱۳۷۳.
مشاوره
‎۸۵
راهنمايي و مشاوره تحصيلي و تاريخچه مشاوره در ايران/ تاليف مهدي حسيني بيرجندي.- [ويرايش ؟].- تهران: رشد، ‎۱۳۸۰.
راهنمايي آموزشي
‎۸۶
تقويم اجرايي فعاليت‌هاي راهنمايي و مشاوره دوره متوسطه/ تهيه‌کننده اداره کل مشاوره و بهداشت مدارس؛ [براي] وزارت آموزش و پرورش. معاونت پرورشي و تربيت بدني.- تهران: نشر وراي دانش، ‎۱۳۷۹.
مشاوره در آموزش متوسطه -- ايران
‎۸۷
آموزش درمان و مشاوره سيستمي/ آريست فون شليپه، يوخن شواتيزر؛ ترجمه و تدوين سعيد پيرمرادي.- اصفهان: همام، ‎۱۳۸۰.
مشاوره خانواده
‎۸۸
نظريه‌هاي مشاوره و رواندرماني/ ترجمه و تاليف محمود ساعتچي.- تهران: موسسه نشر ويرايش، ‎۱۳۷۹.
روان درماني
‎۸۹
مشاوره ازدواج و خانواده درماني/ تأليف شکوه نوابي‌نژاد.- تهران: سازمان مرکزي انجمن اولياء و مربيان جمهوري اسلامي ايران، ‎۱۳۷۹.
زناشويي -- راهنمايي و مشاوره
‎۹۰
مشاوره قبل از ازدواج/ انجمن تنظيم خانواده جمهوري اسلامي ايران.- تهران: انجمن تنظيم خانواده جمهوري اسلامي ايران: دفتر صندوق جمعيت ملل متحد در ايران، ‎۱۳۷۹.
زناشويي -- راهنمايي و مشاوره
‎۹۱
راهنماي عملي مشاوره با کودکان/ نوشته کاترين گلدارد، ديويد گلدارد؛ ترجمه مينو پرنياني.- تهران: رشد، ‎۱۳۸۲.
کودکان بيمار رواني -- مشاوره
‎۹۲
مشاوره همتايان: چشم‌اندازها، مفاهيم بهداشت روان و مهارت‌ها" ويژه مشاوران"/ عزت‌الله فولادي.- تهران: طلوع دانش، ‎۱۳۸۱.
مشاوره همتايان
‎۹۳
دفتر ثبت گزارش فعاليت‌هاي هسته مشاوره/ تهيه و تنظيم معاونت آموزش و پرورش نظري و مهارتي( دفتر برنامه‌ريزي فرهنگي و مشاوره).- تهران: وزارت آموزش و پرورش، موسسه فرهنگي منادي تربيت، ‎۱۳۸۱.
مشاوره -- فرمها و پرسشنامه‌ها
‎۹۴
مشاوره گروهي با نوجوانان بزهکار/ نوشته ميتوال. فررا؛ ترجمه علي‌نقي اقدسي.- تهران: سبزان، ‎۱۳۸۲.
نوجوانان بزهکار -- مشاوره
‎۹۵
مشاوره ناشنوايان: فراز و فرودها/ نويسنده ماريان کورکر ؛مترجم گيتا موللي.- تهران: رشد، ‎۱۳۸۱.
کر و لالها -- مشاوره
‎۹۶
مجموعه قوانين و مقررات وکالت، مشاوره حقوقي و حمايت قضايي مشتمل بر: قوانين، آيين‌نامه‌ها، تصويبنامه‌ها و اساسنامه‌ها.../ تهيه و تنظيم اداره کل تنقيح قوانين و مقررات؛ زير نظر عباسعلي رحيمي اصفهاني.- تهران: رياست جمهوري، معاونت پژوهش و تدوين و تنقيح قوانين و مقررات، اداره چاپ و انتشارات، ‎۱۳۸۲.
وکالت -- قوانين و مقررات -- ايران
‎۹۷
مشاوره و روان درماني غم و اندوه(داغديدگان)/ نوشته جي. ويليام وردن ؛ترجمه علي‌نقي اقدسي.- تهران: سبزان، ‎۱۳۸۲.
اندوه درماني
‎۹۸
موردپژوهي در مشاوره و روان‌درماني/ تاليف قاسم قاضي.- تهران: دانشگاه تهران، موسسه انتشارات و چاپ، ‎۱۳۸۲.
روان درماني -- مشاوره
‎۹۹
مجموعه طبقه‌بندي شده نکات و سوالات آزمون کارشناسي ارشد: نظريه‌هاي مشاوره، فنون مشاوره، مباني مشاوره، آزمون‌هاي رواني/ گردآوري و تدوين سلطانعلي شيرافکن.- تهران: پوران پژوهش، ‎۱۳۸۰.
مشاوره -- آزمونها و تمرينها
‎۱۰۰
راهنمايي و مشاوره در آموزش و پرورش/ علي اصغر کوشافر.- [ويرايش ‎۲].- تبريز: آيدين، ‎۱۳۸۰.
راهنمايي آموزشي

تست خودشناسی منطقی یا احساسی

تست خودشناسی منطقی یا احساسی

 

با يک آزمايش ساده مي توانيد تشخيص دهيد که احساسي هستيد يا منطقي؟

دستانتان را در حاليکه انگشتان از هم فاصله دارند بلافاصله و بدون هيچ فکري در هم گره کنيد.

 اگر انگشت شست چپ روي انگشت شست راست قرار گرفت شما فرد احساسي هستيد

اگر انگشت شست راست شما روي انگشت شست دست چپ قرار گرفت شما فردي منطقي هستيد.

 اگر کمي دقت کنيد در خواهيد يافت که شما تنها يک حالت انگشتان را مي توانيد براحتي داشته باشيد و اگر بخواهيد حالت عکس آنرا با انگشتان اجرا کنيد قدري مشکل خواهد بود و حالتي که براحتي بر شما مقدور مي باشد گويا نوع شخصيت شماست.....

خب... حالا که فهميدي جزو کدوم دسته اي ميتوني در ادامه خصوصيات هر دسته رو بخوني.

انسان ها به دو  دسته تقسيم مي شوند.

 1- افراد احساسي       

2- افراد منطقي

  افراد احساسي افرادي هستند که بر پايه احساسات و عواطف خود ، تصميمات مختلف زندگي شان را مي گيرند.اما افراد منطقي افرادي هستند که براساس عقل و منطق و استدلال خود تصميم گيري مي کنند. افراد احساسي نيمکره راست مغزشان فعال تر است در صورتي که افراد منطقي نيم کره چپ مغزشان فعال تر است.

 افراد احساسي داراي خصوصياتي همچون خلاقيت، احساسي بودن، کلي نگر بودن، بلند پروازي و رؤيايي بودن و دل رحم بودن و ... مي باشند و نيز افراد منطقي خصوصياتي همچون: نظم، منطقي بودن، پرداختن به جزئيات، واقع گرا بودن، تحليل و استنتاج را دارا مي باشند. افراد منطقي يا احساسي هر کدام به نوبه خود عالي هستند و هيچ کدام بر ديگري برتري ندارد در واقع اين دو گروه مکمل يکديگر در روابط اجتماعي سالم هستند.

  راه‌‌های تقویت نیمکره راست مغز(راههای تقویت احساسات افراد منطقی):

 1. به مسائل به صورت کلی نگاه کنید، نه جزئی.

 2. سؤال ‌‌های اگر و یا آن‌گاه بپرسید و پاسخ‌‌های متفاوت پیدا کنید. اگر من       و یا      آنگاه

3. به خود مجال خیالبافی و فکر‌‌های تخیلی بدهید.

4. از گردش در طبیعت لذت ببرید و به اصوات و رایحه‌ها توجه کنید.

5. بازی ‌‌‌های فکری داشته باشید.

6. یادگیری را همیشه با کشیدن شکل و طرح انجام دهید.

7. نقاشی و طراحی را بیاموزید.

8. رمان بخوانید و داستان را به شکل تصویر در ذهن خود مرور کنید.

9. بیشتر نگاه و مشاهده کنید تا این که فقط گوش فرا دهید.

10. تصویر آرزو‌‌های خود را در آینده ببینید.

11. به دنبال ارتباطات بین افراد و اشیا و موضوعات باشید.

12. بچگانه فکر کنید و حس زیباشناسی خود را تقویت کنید.

13. در تحقیقات و کارها، قدرت ریسک داشته باشید.

14. در رساندن مطلب به دیگران یا درس خواندن، از مثال یا استعاره استفاده کنید.

15. دیگران را دوست بدارید، احترام بگذارید و از آنان تشکر کنید.

راه‌‌های تقویت نیمکره چپ مغز(افراد احساسی چگونه حس منطقی خود را تقویت کنند):

1. جدول حل کنید.

2. کار‌‌های هر روز را با جزئیات مشخص یادداشت کنید و برنامه‌ریزی داشته باشید.

3. زمان مطالعه و درس خواندن، خلاصه ‌برداری کنید.

4. بكوشيد هنگام گوش دادن، مطالب را به حافظه بسپارید.

5. افکار منطقی را تقویت کنید.

6. برای انجام کارها، آنها را به مراحل کوچک ‌تر تقسیم کنید و مرحله به مرحله کارها را انجام دهید.

7. مطالعه ریاضیات و فلسفه را جزو برنامه ‌های خود قرار دهید.

8. بازی شطرنج و پازل را تمرین کنید.

9. مهارت‌‌ های مدیریتی را بیاموزید.

10. در طبیعت برای لذت بردن بیشتر، از حس شنوایی استفاده کنید.

11. سخنوری و کنفرانس دادن را تمرین کنید.

موانع پرورش نیمکره راست مغز

افکاری که مانع رشد و تکامل نیمکره راست می‌شوند، عبارتند از:

1. من باید همیشه جدی باشم.

2. حق اشتباه کردن ندارم.

3. من باید عاقلانه عمل کنم و گرنه...

4. کاری که انجام می‌دهم، باید خوشایند دیگران باشد.

5. اگر از نتیجه کاری مطمئن نیستم، نباید آن را انجام دهم.

6. همیشه دنباله رو آدم‌‌های موفق باشم و شیوه عمل آنان را تقلید کنم.

7. بر این باور باشم که آدم موفق، کسی‌ است که در انجام کارها همیشه ساده‌ ترین و کوتاه ترین راه را برود.

موانع پرورش نیمکره چپ مغز:

داشتن عقاید و باورهای زیر، مانع از پرورش نیمکره چپ مغز می‌شود:

1. نظم داشتن در زندگی به معنای محدودیت است(آزادی، یعنی: نداشتن چارچوب)

2. ریاضیات و فلسفه، دروس خسته کننده ‌ای هستند و من به هر زحمتی که شده، نباید با آنها روبرو شوم.

3. توجه به جزئیات تلف کردن وقت است.

4. نوشتن مطالب در زمان مطالعه وقت‌گیر است و مرا خسته می‌‌کند.

یادآوری در مورد عملکرد نیمکره‌های مغز

به دلایل زیر نمی‌توان کارکرد هر نیمکره مغز را به صورت جداگانه و بدون ارتباط با یکدیگر در نظرگرفت:

1. عدم تقارن نیمکره ‌ها مطلق نیست؛ بلکه، یک امر درجه‌ای ست.

2. نواحی مختلفی در مغز وجود دارد که باید فعالیتشان در هم ادغام شود.

3. هیچ دلیل دیگری در دست نیست که چرا مغز این گونه باید تکامل یافته باشد.

4. فراموش نکنید که انسان دارای یک مغز با شکوه دو قسمتی‌ است که هر یک از آنها فعالیت تخصصی خود را دارد.

 

درس روش تحقیق

درس روش تحقیق

مدرس : جناب آقای دکتر نجات

هدف از آموزش روش تحقیق علمی

  هدف از آموزش روش تحقیق علمی:
1)فراگیری روش وصول به حقایق و کشف مجهولات
2)کسب مهارت لازم برای اجرای پروژه های تحقیقاتی
3)کسب مهارت لازم برای انجام پایان نامه های تحصیلی
پیش‌نیازهای تحقیق علمی:
1)وجود فرهنگ تحقیق
2)محقق
3)بودجه
4)سازمان لازم
5)ابزار تحقیقاتی
6)فراغت لازم برای محقق
7)ضوابط و مقررات مالی و اجرایی
جایگاه آمار در تحقیقات علمی:
1)مرحله نمونه‌گیری
2)مرحله گردآوری و طبقه‌بندی اطلاعات
3)مرحله تجزیه و تحلیل اطلاعات
4)برای تبیین و نمایش اطلاعات
تعریف علم:
به علم در مفهوم کلی و عام آن knowledge اطلاق می‌شود. ولی از واژه علم مفهوم خاصی نیز تعبیر شده است و آن science  است که مقصود آن بخشی از دانستنیها و آگاهیهای نوع بشر است که به روشهای تجربی قابل اثبات و تایید باشد.
تعریف نظریه:
یک نظریه مجموعه‌ای از بدیهات، قوانین و فرضیه‌هایی است که چیزی را درباره واقعیت قابل مشاهده تبیین می‌نماید.
تعریف نظریه از دیدگاه تجربی:
کوششی است عملی در راه جمع‌آوری شواهد و یافته‌های تجربی و برقرار کردن همبستگی بین این یافته‌ها و تبیین آنها از طریق استقراء بدون به کار بردن هر گونه تصورات و تخیلات.
با شنيدن واژه تحقيق چه مفهومي از
آن به ذهن انسان متبادر مي شود ؟
راههاي شناخت و كسب دانش
1)  تجربه
2 ) استناد به مقام صلاحيت دار
3)       منطق
4)       روش علمي
ابتدايي ترين و در عين حال فراگيرترين روش كسب اطلاعات است .
در اين روش اطلاعات بي‌واسطه و به طور مستقيم توسط فرد استفاده كننده از اطلاعات حاصل مي‌شود .
 تجارب شخصي عمدتاً برخواسته از دانش حسي است .
محدوديتهاي تجربه
1ـ تجربه
دانش حسي به واسطه خطاي احساس غيرقابل اطمينان و ناقص است .
محدوديت در تجربه ـ همه امور را نمي‌توان تجربه كرد .
تجربه شديداً تحت تأثير ذهنيت افراد است .
2ـ استناد به مقام صلاحيت‌دار
رجوع به كارشناسان ، متخصصان و مراكز ذيصلاح در زمينه‌هاي موردنظر
پذيرش قول و فعل مقامات ذيصلاح به عنوان واقعيتهاي قابل استناد
محدوديتهاي استناد به مقام صلاحيت‌دار
        نحوه كسب دانش و اطلاعات از سوي مقامات صلاحيت‌دار « آيا آنان دچار اشتباه نمي‌شوند» ؟
        اختلاف نظر صاحبنظران در امر واحد
        اگر به كمك عقل , دانش حسي توسعه داده شود دانش قابل اعتمادتري حاصل مي‌شود .
        منطق از دو طريق براي رسيدن به شناخت به انسان كمك مي‌كند :
        الف) روش قياسي
        ب) روش استقرايي
3ـ منطق
الف) روش قياسي
        قياس در لغت به معناي سنجش ، اندازه گيري و تخمين است .
        استدلال قياسي نتيجه گيري با دلايل كافي از كل به جزء است يا رسيدن مدلل از قوانين كلي و عمومي به موارد جزئي و خاص را گويند .
        شايد اولين حركت قابل ملاحظه در پيدايش رويكرد منظم و سيستماتيك براي كشف واقعيات باشد .
        از كنار هم گذاشتن واقعيات پذيرفته شده و استنتاج يك نتيجه از آن , حاصل مي شود .
اجزاء‌ قياس 
مقدمه كبري                           انساني فاني است .
مقدمه صغري                         علي انسان است . 
تيجه                                    علي فاني است .
محدوديتهاي قياس
        نتيجه قياسي منطقي به هيچ وجه از محدوده مقدمات فراتر نمي‌رود .
        صحت نتيجه مستقيماً به صحت مقدمات بستگي دارد. اطمينان از صحت مقدمات از اهميت خاصي برخوردار است .
 
        چون نتيجه فرآيند تحقيق علمي توليد و كشف دانش جديد است ، پس اين فرآيند نمي‌تواند صرفاً بر پايه استدلال قياسي بنا شود .
ب) روش استقرايي
        استقراء در لغت به معناي جستجو كردن و كنجكاوي كردن است .
        استدلال استقرايي يعني رسيدن ذهن از جزء به كل
        بررسي اجزاء يك قضيه و رسيدن به يك حكم كلي
انواع استقراء
استقراء تام             بررسي كليه اعضاء يك مجموعه
استقراء ناقص            بررسي گروهي از اعضاء يك مجموعه
تفاوت قياس و استقراء
1)       قياس از كل به جزء و  استقراء از جزء به كل
2)       پذيرفتن مقدمات قياس مساوي است با پذيرفتن نتيجه قياس ( اگر مقدمات قياسي را بپذيريم ولي نتيجه را نپذيريم دچار نوعي تناقض منطقي شده‌ايم) ولي در استقراء اينچنين نيست. نپذيرفتن نتيجه در صورت پذيرفتن مقدمات تناقض عقلي و منطقي ايجاد نمي‌كند .
روش علمي :
به اين روش , روش حل مسئله ، روش عقلاني، روش استدلال قياسي ـ استقرايي ، روش آزمايشي نيز گفته‌اند .
روش منظم شناخت و كسب دانش و اطلاعات است .
تغيير كنترل و هدايت شده يك موقعيت غيرثابت يانامعين به موقعيتي كه از لحاظ مشخصات و روابط كاملاً معين و ثابت است.
تحقيق علمي فرآيند جستجوي منظم براي مشخص كردن موقعيت نامعين است .
ويژگي هاي تحقيق علمي
1-مجموعه فعاليتهاي مرتبط با هم است كه آن را به فرآيند جستجو مبدل كرده است .
2-ساختار فعاليتهاي آن  بر پايه يك نظم منطقي استوار است .
3- در صدد روشن كردن رابطه , اثر يا تفاوت بين پديده‌هاست
4- مستلزم توليد، جمع‌آوري و كاربرد داده هاي جديد يا سازماندهي مجدد داده‌هاي موجود براي حل مسائل موردنظر است .
5- نيازمند تخصص است - محقق بايد
الف ) صلاحيت روش شناسي داشته باشد .
ب )  دانش محتوي داشته باشد
6- نتيجه آن توليد دانش نو به صورت مدون است .
7- بدليل نظم و ترتيبي كه دارد يكي از نيرومندترين ابزارها براي حل مسائل و پاسخ به سئوالات است .
معناي تحقيق
تحقيق در لغت به معنای درست و راست گردانيدن،پيدا کردن ، يافتن يا جستجوی حقيقت آورده شده است
 تعاريف بعمل آمده از تحقيق و پژوهش فراوانند
تحقيق به روش علمی را مجموعه مقررات و قواعدی دانسته اند که چگونگی جستجو برای يافتن حقايق مربوط به يک موضوع را نشان مي دهد
در جاي ديگر آنراحقيقت پژوهی ناميده اند
 تحقيق عملی منظم است که در نتيجه آن پاسخ هائی برای سوالات مندرج در موضوع تحقيق بدست خواهد آمد 
تحقيق داراي دو شرط است :
1- كنترل دقيق :شرطي كه مانع تاثير عوامل نامربوط و مزاحم مي شود (اعتبار دروني )
2-نمونه گيري صحيح :شرطي كه يافته هاي پژوهش را قابل بسط و تعميم مي سازد .(اعتبار بيروني )
آغاز تحقيق
جان ديوئی معتقد است:" اولين مرحله تحقيق احساس وجود يک مشکل  است؛ به اين معنی که پژوهشگر در کار خويش با مانع يا مشکلی روبرو گرديده است که در حل آن ابهام يا ترديد دارد و نمی تواند در مقابل آن ساکت بماند.”
 
 
مساله
مسأله يا مشكل پديده اي است غيرعادي ، كه در روند كار سيستم وجود دارد و چون اخلال و بي نظمي ايجاد مي كند سبب افت يا كاهش كمي و كيفي جريان كارها و بازده سيستم مي گردد
مسأله يا مشكل عبارت است از شكاف بين وضعيت موجود و آنچه بايد باشد.
شناسايي مشکل
آغاز يک تحقيق با احساس وجود يک مشکل همراه است. در اين مرحله آن احساس بايد به صورت ” يک  پرسش " در آيد و بيان شود
 بديهی است اين پرسش از مسائل روزمره تا مباحث و فرضيات پيچيده علمی را دربرگيرد، مهم آنست که به شيوه ای علمی و صحيح بيان شود
با در نظر گرفتن دو تقسيم بندی مهم در زمينه علائق علمی و احتياج عملی شما ممکن است تحقيقی بنيادی يا کاربردی را در نظر بگيريد
تفاوت بين تحقيق بنيادی وکاربردی
الف ) هدف :
كاربردي :تامين سعادت و رفاه مردم و مطلوب بودن فعاليت
بنيادي :افزايش حيطه دانش و آگاهي
ب)زمان ومكان :
كاربردي :قائم به زمان ومكان است يعني حل فوري مشكلات
بنيادي : آزمون فرضيه و يافتن كليات است
ج)بيان مساله :
كاربردي :آيا ميتوان از x براي تغيير y استفاده كرد ؟
بنيادي :آيا بين x و y همبستگي وجود دارد ؟
انتخاب موضوع يا مسئله تحقيق
 
        اولين در عين حال دشوارترين فعاليت در فرآيند تحقيق علمي است .
        دشواري اين مرحله بواسطه نبودن مسئله براي تحقيق نيست بلكه بواسطه دلايل زير است :
        محدوديت دانش
        عدم دقت
        عدم توانمندي افراد محقق
عوامل مؤثر بر انتخاب مسئله تحقيق
تمايلات و علائق شخص محقق
نيازها (به عنوان شالوده انجام تحقق)
تغييرات فن‌آوري
منابع انتخاب مسئله
        تجارب محقق
        تجارب متخصصين
        استفاده از نظريه‌ها
        مطالعه متون و تحقيقات انجام شده مربوط به مسئله
        بهره‌گيري از اولويتهاي تحقيقاتي دستگاه‌هاي اجرايي يا صنعتي
ويژگيهاي موضوع يا مسئله تحقيق
        حتي‌الامكان رابطه بين دو يا چند پديده را مورد بررسي قرار دهد . 
        روشن، بدون ابهام و صريح باشد .
        از طريق روشهاي تحقيق علمي قابل بررسي باشد . 
        بيانگر مسائل اخلاقي نباشد و يا مسائل اخلاقي توليد نكند . 
        حتي‌الامكان جديد باشد . 
        براي محقق مهم بوده با ويژگيهاي وي منطبق باشد . 
        دامنه موضوع بايد محدود باشد  .
عنوان تحقيق
در هنگام نوشتن عنوان بايد خصوصياتی که برای يک عنوان خوب برشمرده می شونددر نظر گرفت . اين موارد عبارتند از:
-از کلمات کوتاه ، رسا ودر حد امکان از يک زبان استفاده شود
-عبارت گويا باشد و گيج کننده نباشد.ازاختصارات که ممکن است مخفف عبارات مختلفی باشند پرهيز شود.
-در تحقيقات توصيفی بيان مکان و زمان تحقيق در عنوان ضرورت دارد.
-در عنوان دقيقا" آنچه محقق بدنبال تعيين آن است بيان شود.
-سعی شود دامنه تحقيق محدود در نظر گرفته شود.
-عنوان را غير سوالی مطرح نمائيد.
-از کلمات مناسب ومطلوب استفاده شود.
بيان مسئله يا موضوع
آنچه بايد معين يا حل شود را دقيقاً روشن كند .
حوزه مورد مطالعه را با يك سئوال دقيقاً محدود كند .
اهميت و ضرورت مسئله
        چرا انجام آن ضرورت دارد ؟
          انجام آن داراي چه ارزشي است ؟
          نتايج حاصل از آن به چه كار مي‌آيد ؟
اهداف تحقيق
        هدف , نقطه يا جهتي است كه فعاليتها در فرآيند تحقيق متوجه آن است .
        اهداف از يك سو زمينه‌هاي هماهنگي فعاليت هاي تحقيق را فراهم مي‌كند و از سوي ديگر جهت و ميزان پيشرفت جريان تحقيق را نشان مي‌دهد .
صورتهاي هدف
        اهداف يا هدف كلي
        اهداف خرد يا ويژه
هدف كلي
بيان مقصود و منظور نهايي به صورت گسترده است .
محور و جهت اصلي را براي برقراري رابطه و درك مسئله به خوبي نشان مي‌دهد .
مستقيماً از موضوع گرفته مي‌شود .
اهداف ويژه
        خرده  مسئله‌هاي تحقيق نيز ناميده مي‌شوند .
        محقق دقيقاً توضيح مي‌دهد كه در تحقيق بدنبال چيست ؟
        اهداف ويژه هم ميسر حركت را مشخص مي‌كند و هم ملاكهاي عيني براي ارزشيابي تحقيق را بدست مي‌دهند .
ملاكهاي لازم براي انتخاب و بيان مسئله
1- رابطه بين دو يا چند متغير را بيان كند
2-روشن و بدون ابهام و به صورت سئوالي بيان شود
3-آزمون پذير باشد
ارزشيابي مسئله تحقيق
        آيا مسئله تحقيق به روز (جديد) است ؟
        آيا مسئله تحقيق رابطه بين پديده ها را مورد بررسي قرار مي‌دهد؟
        آيا مسئله تحقيق روشن و ‌صريح بيان شده است ؟
        آيا دامنه مسئله تحقيق محدود شده است ؟
        آيا براي تحقيق منابع مالي لازم در اختيار است ؟
        آيا امكانات پرسنلي، زماني، تجهيزاتي لازم براي تحقيق وجود دارد؟
        آيا محقق اساساً شهامت انجام تحقيق را دارد؟
        آيا مسأله با علائق و تمايلات محقق همخواني دارد؟
        آيا مسئله از اهميت و ارزش لازم براي مطالعه برخوردار است ؟
        آيا انجام تحقيق با توجه به روشهاي علمي تحقيق امكانپذير است؟
        آيا يافته‌هاي تحقيق نياز خاصي را برطرف مي‌كند؟
        آيا موضوع تحقيق مسائل اخلاقي و حيثيتي توليد نمي‌كند؟
        آيا اطلاعات لازم براي انجام تحقيق در دسترس هست يا مي‌توان توليد كرد؟
        آيا روشها ، وسائل و ابزارهاي لازم با روايي)  (Validityو پايايي (Reliability)كافي در اختيار محقق هست؟
فرضيه
« فرضيه عبارت است از پيش بيني راه‌حلهاي احتمالي و مشخص و يا حدس خردمندانه مبتني بر دانش و آگاهيهاي گذشته درباره چگونگي رابطه بين دو يا چند پديده كه در محك آزمون عملي سنجيده مي‌شود. »
فرضيه‌ها در توصيف رابطه بين پديده ها به چهار شكل ظاهر مي‌شوند
1ـ فرضيه‌هايي كه در پي بررسي تفاوت يك يا چند پديده با يك يا چند پديده ديگر هستند .
2ـ فرضيه‌هايي كه بدنبال بررسي ميزان رابطه و جهت همبستگي بين دو يا چند پديده هستند .
3ـ فرضيه‌هايي كه درصدد كشف رابطه علت و معلولي بين پديده ها هستند  .
4- فرضيه‌هايي كه در پي بررسي اثر يك يا چندپديده بر يك يا چند پديده ديگر  هستند  .
ويژگيهاي فرضيه
        فرضيه بايد قدرت روشنگري و تبيين داشته باشد .
        فرضيه بايد رابطه مورد انتظار بين پديده‌ها را بيان كند .
        فرضيه بايد قابل آزمون باشد .
        فرضيه بايد با بدنه دانش موجود سازگاري و همخواني داشته باشد .
        فرضيه بايد تا حدامكان كوتاه و ساده بيان شود .
 
انواع فرضيه‌ تحقيق
فرضيه تحقيقي
شامل:
1- فرضيه جهت دار
2-فرضيه بدون جهت
فرضيه آماري
انواع فرضيه و نحوه بيان آنها
فرضيه تحقيقH1
فرضيه‌هايي كه ادعا مي‌كنند بين پديده‌هاي مورد نظر رابطه ، اثر يا تفاوت وجود دارد.
 فرضيه‌ صفر    H0
فرضيه‌هايي كه ادعا مي كنند بين پديده‌هاي مورد آزمايش رابطه ، تفاوت يا اثري وجود ندارد
منابع فرضيه‌ها
        نظريه‌هاي موجود
        تحقيقات انجام شده قبلي
اشتباهاتي كه معمولاً  در آزمون فرضيه بايد از آن اجتناب كرد
        مترادف گرفتن فرضيه با مشاهدات
           جمع آوري اطلاعات در جهت حمايت از فرضيه
سئوالات تحقيق
        سئوال معمولاً وجه استفهامي فرضيه ها است .
        تدوين سئوال آسانتر از تدوين فرضيه است .
        سئوال مانند فرضيه برخاسته از مسئله پژوهش است .
        سئوال دشواريهاي آزمون فرضيه را ندارد
ويژگيهاي سئوالات
        بايد ساده ، روشن ، غيرقابل تفسير باشد .
        دقيقاً در راستاي مسئله تحقيق بيان شود .
        پاسخگويي به سئوالات بايد با توجه به ابزارها و اطلاعات امكانپذير باشد .
        دامنه سئوالات بايد محدود باشد .
        بايد به صورت استفهامي بيان شود .
تعاريف
1- تعريف نظري
2- تعريف عملياتي
1- تعريف نظري
تعريف با استفاده از فرهنگنامه
2-تعريف عملياتي
        واژه به گونه‌اي تعريف شود كه بيانگر رفتار يا اعمال لازم براي اندازه‌گيري يك پديده باشد .
        نوعي تعريف كاربردي و خاص در يك تحقيق با توجه به هدفي كه در تحقيق معين شده است .
خصوصيات تعريف عملياتي
        مشاهده پذيري ( اعمال و رفتار تعريف شده , قابل ديدن بوده و اين امر قابل تكرار باشد .)
        اندازه پذيري (اعمال و رفتار تعريف شده قابل اندازه‌گيري و حتي الامكان به كميت درآيد .) 
تعريف، تشخيص و نامگذاري متغيرها
به معناي عام كميت يا كيفيتي كه بتواند جمع مقادير بين دو مقدار معين يا بعضي از مقادير بين دو مقدار را بخود بگيرد .»
در تحقيق به هر خاصيتي كه از يك حالت به حالت ديگر تغيير يابد گفته مي شود .
طبقه بندي و نامگذاري متغيرها
        براساس نقشي كه در تحقيق دارند .
        براساس كميت و كيفيت
        براساس ميزان ارزشي كه به خود مي‌گيرند.
طبقه بندي متغيرها براساس نقشي كه در تحقيق دارند
        متغير مستقل (محرك يا درون داد)  independent variable
        متغير وابسته (پاسخ يا برون داد) dependent variable    
        متغیر تعدیل کننده(moderator) (زمینه)
        متغير كنترل control variable                                    
        مداخله گر (مزاحم)                          nuisance variable
متغیر مستقل(Independent)(متغیر تاثیر گذار) ارزش ان تحت تاثیر متغیر دیگری نیست. و توسط محقق مقادیری می پذیرد تا اثر ان بر متغیر دیگر بررسی شود و در بیشتر مواردی که بدنبال رابطه علت و معلول هستیم از این تعریف استفاده می کنیم
•        متغیر وابسته(Dependent)(تاثیر پذیر)ارزش یا مقدار ان به متغیر دیگری بستگی دارد و در اختیار پژوهشگر نیست
-        تشخیص این متغیرها بستگی به عنوان و نوع طرح تحقیق دارد
-        مثال: بررسی تاثیر کشیدن سیگار بر سرطان ریه در...
-        بررسی افسردگی در افراد مجرد و متاهل ...
-        بررسی تاثیر شیوه های  تشویق بر یادگیری دانش اموزان
•        متغیر تعدیل کننده(moderator) (زمینه): متغیر کیفی یا کمی است که جهت یا میزان رابطه میان متغیرها ی مستقل و وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد.(تاثیر تشویق بر یادگیری در دختران و وپسران) درواقع نوعی  متغیرمستقل دوم محسوب میشود، متغیرهای دموگرافیک در این رده قرار می گیرند.
متغیر کنترل(control) : در یک تحقیق نمی توان اثر تمام متغیرها را بر یکدیگر بطور همزمان بررسی کرد. بنابراین برخی از انها را باید کنترل نمود و یا انها را خنثی نمود.مثلا در بررسی رابطه پیشرفت تحصیلی با عزت نفس دانشجویان می توان رشته و جنسیت را کنترل کرد (بصورت نمونه گیری تصادفی یا همتا کردن )
متغیر مداخله گر(intervening): متغیری است که محقق برای استنتاج از نحوه تاثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته مورد نظر قرار می دهد. و نه قابل کنترل و نه قابل مشاهده مستقیم بصورت تعدیل کننده است. مانند بررسی اثر روش تدریس حل مسئله با سخنرانی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان در اینجا عامل مداخله گریادگیری دانشجویان می باشد که قابل کنترل یا اندازه گیری نیست
طبقه بندي متغيرها برحسب كميت و كيفيت
        كمي Quantitative variable                           
        كيفي variable                         Qualitative
متغیر کمی(Quantitative) از نظر مقدار و ارزش متفاوت بوده و بصورت عددی بیان میشود مانند سن، قد، تعداد دانشجویان، وزن، اگاهی، نمره افسردگی
متغیر کیفی(Qualitative) متغیری است که از نظر کیفی متفاوت بوده وبصورت غیر عددی نشان داده میشود.مانند جنس، رنگ مو، نگرش، درجه افسردگی
طبقه بندي متغيرها براساس ارزشي كه به خود مي‌گيرند
        دو ارزشي double value                               
        چند ارزشي multi value                         
متغير گسسته و پيوسته
• متغیر پیوسته(Continuous) : متغیری است که هر ارزش یا مقداری (اعشاری، کسری، صحیح) را میتوان به ان نسبت داد
-        متغیرهای پیوسته کمی هستند
-        سن، قد، وزن،
• متغیر گسسته (Discrete ) : متغیری است که فقط مجموعه ای از ارزشهای معین به ان اختصاص  داده میشود(فقط اعداد صحیح)
        -متغیر گسسته هم می تواند کمی باشد و هم بصورت کیفی باشد
        متغیر گسسته کمی : تعداد کتابهای کتابخانه، تعداد دانش اموزان کلاس، نمره افسردگی
        متغیر گسسته کیفی: وضعیت تاهل، جنسیت، مقطع تحصیلی
متغير مزاحم و اطلاعاتي
متغير مستقل:
1-عملي يا فعال
2-هويتي يا تشخيصي
مقیاس های اندازه گیری
مقیاس اسمی nominal scale
مقیاس ترتیبیordinal scale
مقیاس فاصله ایinterval scale
مقیاس نسبیratio scale
مقیاس اسمی( nominal scale)
ابتدایی ترین مقیاس است که صرفا به تعیین طبقات می پردازد و مشاهدات را طبقه بندی می کند، کدگذاری یا نامگذاری متغیرها از وظایف این مقیاس به شمار می اید مانند : رشته تحصیلی ، طبقه بندی بر اساس حروف الفبا
مقیاس ترتیبی(ordinal scale)
به ترتیب طبقات میپردازد. مرتب کردن افراد و اشیاء از بالا به پایین یا برعکس مانند رتبه کنکور، مهارت کارگران، شدت بیماری
مقیاس فاصله ای(interval scale
علاوه برطبقه بندی، نامگذاری، و مرتب کردن به ما اجازه می دهد که فاصله های موجود بین افراد ، اشیاء و... را دقیقا مشخص کنیم و عمل مقایسه را امکانپذیر می کند. صفر مطلق وجود ندارد و می توان جمع و تفریق برای فواصل ان استفاده کرد. مانند درجه حرارت ، نمره هوش و...
مقیاس نسبی(ratio scale
-        بالاترین سطح اندازه گیری است و حدود فعالیت ان مشتمل بر کلیه عملیات مقیاسهای فوق است . در این مقیاس صفر مطلق وجود دارد و کلیه عملیات ریاضی قابل اجرا است.مانند وزن ، نمره افسردگی، نمره اگاهی ،
-        نکته مهم اینکه متغیر کمی پیوسته می تواند نسبی یا فاصله ای باشد(قد، وزن، تعداد)و متغیر کیفی گسسته معمولا اسمی و یا ترتیبی باشد(جنس، وضعیت اجتماعی، )
تعريف جامعه , نمونه , روشهاي نمونه برداري و حجم نمونه
جامعه :population                            
گروه بزرگتري كه درصدد هستيم يافته‌هاي حاصل از بررسي و مطالعه را به آنها تعميم دهيم .
نمونه :   sample                                     
گروه يا مواردي كه اطلاعات از آنها به دست مي‌آيد .
مراحل نمونه برداري
        تشخيص و تعريف جامعه
        فهرست كردن افراد جامعه
        انتخاب يك نمونه نماينده 
        تعيين اندازه نمونه (حجم نمونه)  
روشهاي نمونه برداري   sampling methods
روشهاي نمونه برداري تصادفي
Random sampling methods
روشهاي نمونه‌برداري تصادفي
        تمامي اعضاي جامعه مورد نظر براي انتخاب شدن شانس مساوي دارند .
        منظور از تصادف نبودن هرگونه طرح و نقشه نيست بلكه به كار بست روشهايي اشاره  دارد كه امكان پيش بيني دقيق و اعمال نظر را از ميان بر‌مي دارد . 
ويژگيهاي روش تصادفي ساده
        شانس انتخاب اعضاء جامعه تعريف شده براي عضويت در نمونه برابر است .
        اجراي آن براي جوامع بزرگ وقت‌گير و پرزحمت و گاهي غيرممكن است .
        استفاده از جدول اعداد تصادفي امكان پذير است .
مراحل انتخاب نمونه به شيوه تصادفي ساده
        اسامي جامعه تعريف شده بطور كامل فهرست مي شود .
        به هر يك از اعضا يك شماره اختصاص داده مي شود .
        جدول اعداد تصادفي تهيه مي شود .
        يك سطر و ستون از جدول اعداد تصادفي به عنوان نقطه شروع انتخاب مي شود .
        ارقام سمت راست سطر و ستون انتخابي با توجه به تعداد جامعه مورد نظر انتخاب مي شود .
        اعدادي كه كمتر يا مساوي عدد جامعه موردنظر باشد انتخاب و تا تكميل نمونه ادامه مي يابد .
روش نمونه‌برداري تصادفي طبقه‌اي
موارد كاربست :
        چنانچه جامعه موردنظر، ناهمگن باشد و بتوان آن را به طبقات كوچكتر تقسيم كرد .
        چنانچه محقق مايل باشد زيرگروهها يا طبقات كوچكتر به همان نسبتي كه در جامعه هستند در نمونه نيز حضور داشته باشند . 
مراحل 
        جامعه را دقيق و روشن تعريف كنيد .
        زيرگروههاي آن را مشخص كنيد .
        نسبت زيرگروهها يا طبقات به كل جامعه را تعيين كنيد .
        تعداد كل نمونه را مشخص نمائيد .
        به نسبت زيرگروهها نمونه را به تعداد مورد نياز به صورت تصادفي انتخاب نمائيد .
نمونه برداري خوشه‌اي
        گاهي انتخاب نمونه از افراد جامعه بنابه دلايلي امكانپذير نيست .
        محقق ناگزير است به جاي فرد , گروهي از افراد را انتخاب كند .
مراحل نمونه‌برداري خوشه‌اي
        جامعه موردنظر را تعريف كنيد .
        واحد نمونه‌برداري(خوشه‌ها) را تعريف كنيد .
        نمونه را به تعداد موردنياز به صورت تصادفي از ميان واحدها (خوشه‌ها) انتخاب كنيد .
نمونه برداري خوشه‌اي چند مرحله‌اي
بواسطه گستردگي بيش از حد جامعه محقق ناگزير مي‌گردد نمونه را طي دو يا چند مرحله انتخاب كند .
مراحل
        جامعه موردنظر را دقيقا تعريف كنيد .
        واحدها يا خوشه‌هاي نمونه برداري را تعريف كنيد .
        تعدادي از خوشه‌ها يا واحدها را به صورت تصادفي انتخاب كنيد .
        از ميان خوشه‌هاي انتخاب شده تعداد افراد مورد نظر را به روش تصادفي انتخاب كنيد .
روش نمونه برداري  غير تصادفي
به روشهايي اطلاق مي گردد كه در آنها بنا به دلايلي امكان حصول شرط برابري شانس انتخاب براي همه اعضاء جامعه وجود ندارد .
 مانند :
        در دسترس نبودن همه اعضاء جامعه
        كمبود وقت
        عدم توانمندي محقق در اجراي صحيح روشهاي نمونه برداري تصادفي 
1ـ روش نمونه برداري منظم يا سيستماتيك
ويژگي:
افراد با فواصل معين به عنوان اعضاء نمونه انتخاب مي‌شوند .
مراحل روش نمونه برداري سيستماتيك :
        جامعه مورد نظر يا در دسترس را به روشني تعريف كنيد .
        فهرست كامل و دقيقي از جامعه تعريف شده تهيه كنيد .
        افراد جامعه را بدون سوگيري و رعايت ترتيب خاصي شماره‌گذاري كنيد .
        اندازه نمونه مطلوب را مشخص نمائيد .
        تعداد افراد جامعه را بر تعداد افراد نمونه موردنظر تقسيم كنيد .
از ميان حاصل تقسيم عددي كوچكتر يا مساوي حاصل تقسيم انتخاب كنيد. (اين عدد نقطه شروع انتخاب نمونه است .)
        عدد انتخاب شده را با حاصل تقسيم جمع كنيد (عدد بدست آمده دومين عضو نمونه است .)
        حاصل تقسيم را با مجموع اعداد به دست آمده مجدداَ جمع كنيد و آنقدر اين عمل را تكرار كنيد تا تعداد نمونه موردنظر كامل شود .
2ـ روش نمونه برداري در دسترس
        گروهي هستند كه در دسترس محقق هستند .
        فعاليت خبرنگاران درنظر خواهي از مردم .
        اين روش قابل اعتماد نيست .
        فقط در زماني كه محقق قصد تعميم نداشته باشد مي‌تواند از اين روش استفاده كند .
3ـ روش نمونه برداري هدفمند
        اگر براساس ضرورت و بر مبناي شناخت قبلي يا با هدف خاص نظرات يا خصوصيات برخي افراد جامعه مهم باشد .
        در پاسخ به اين سئوال كه آيا نمونه , نماينده جامعه هست يا خير ؟ صرفاَ شناخت محقق ملاك عمل است
 حاصل تحقيق با احتياط و مشروط تعميم داده مي‌شود .
حجم نمونه
راه هاي تعيين حجم نمونه
1 – انتخاب 30 نفر يا بيشتر به عنوان نمونه
2 – استفاده از فرمولهاي تعيين حجم نمونه
3-استفاده از جدولهاي تعيين حجم نمونه
دسته بندي تحقيقات
( انواع تحقيق )
دسته بندي پژوهشها بر مبناي هدف 
تحقيقات بنيادي
تحقيقات كاربردي
دسته بندي پژوهشها بر مبناي نحوه كنترل
        آزمايشي                                                          Experimental
تاريخي
توصيفي
دسته بندي پژوهشها بر مبناي مكان گرد آوري داده ها 
          تحقيق ميداني                                           Field research
كتابخانه اي        library research
آزمايشگاهي       laboratory research
        تحقيق غير ميداني
infield research
ابزارهاي جمع آوري داده ها
        مشاهده  Observation                                    
        پرسشنامه   Questionnaire                           
        مصاحبه   Interviewing                                
        اسناد و مدارك Documents                           
1ـ مشاهده observation                   
ويژگيهاي مشاهده:
        متداول ترين و طبيعي ترين ابزار جمع آوري داده هاست .
        اندازه گيري مستقيم پديده‌ها ، واقعيتها و طبقه بندي داده ها براي شناخت حاصل مي‌شود .
        هرچند مشاهده‌هاي عادي كمتر شكل علمي دارد ولي مي‌توان به عنوان اولين مرحله شناخت به حساب آورد . 
براي خارج كردن مشاهدات از صورت عادي و روزمره اقدامات زير را بايد انجام داد :
        وقايع ، پديده ها كه بايد مورد مشاهده قرار گيرند را دقيقاَ تعريف كنيد .
        معيارهاي طبقه بندي مشاهدات را در نظر گيريد .
        طرحهاي عيني و كمي براي اندازه گيري رفتارهاي مورد مشاهده تعريف كنيد .  
        در صورتيكه مشاهده گران غير از محقق هستند آنان را آموزش دهيد  .
انواع مشاهده
        آزاد
        نظامدار 
محاسن مشاهده
1ـ روش مستقيم جمع آوري اطلاعات است .
2ـ داده هاي وسيع را در مدت كم مي توان جمع آوري كرد .
3ـ امكان دستيابي به داده هاي مطمئن را فراهم مي كند .
4ـ برخي رويدادها ناپايدار هستند ، فقط مي توان از مشاهده مستقيم اطلاعات آن را گرفت .
5ـ مشاهده پوياتر از ساير روشهاي جمع آوري داده هست .
معايب مشاهده
1ـ مشاهده گر معمولاَ آن چيزي را مشاهده مي‌كند كه از قبل مي‌شناسد .
2ـ حضور مشاهده گر در موقعيت مورد مشاهده رفتارها را دگرگون مي‌سازد .
3ـ خوش بيني يا بدبيني مشاهده گر در مورد مشاهده تأثير مي‌گذارد .
4ـ انشاي آنچه ديده شده است در بسياري اوقات دشوار است .
5ـ هميشه موقعيت مشاهده فراهم نيست
نكاتي كه مي‌تواند اعتبار مشاهده را افزايش دهد
 
        آموزش مشاهده گران
        تعريف عملياتي رفتارهايي كه بايد مشاهده شوند .
        استفاده از وسايل كمكي
        ثبت بلافاصله مشاهدات
        غيرحساس كردن حضور مشاهده گران
پرسشنامه Questionnaire                                   
مجموعه‌اي از سئوالات برخواسته از اهداف و سئوالات تحقيق به صورت كتبي است .
انواع پرسشنامه
        باز
        بسته
مقايسه پرسشنامه هاي باز و بسته
        نسبت آزادي پاسخگو در ارائه پاسخ
        آساني و دشواري طراحي
        استخراج و طبقه بندي داده ها
        سرعت در پاسخگويي
محاسن پرسشنامه
        ارزاني و سهولت اجرا
        رفع مشكل برقراري ارتباط رودررو
        يكساني شرايط اجرا براي همه
معايب پرسشنامه
        عدم برگشت پرسشنامه
        عدم اطمينان از درك سئوالات
        عدم اطمينان از ثبت صحيح پاسخها
        مشكل افراد كم سواد
ويژگيهاي يك پرسشنامه خوب
        سئوالات آن پايايي و روايي دارد .
        سئوالات آن جانبدارانه نيست  .
        سئوالات آن واضح ، روشن و غيرقابل تفسير است .
        سئوالات آن داراي نظم روان شناختي است .
        تاجايي كه ممكن است سئوالات آن كم است .
        ظاهر پرسشنامه زيبا و جذاب است .
نكاتي براي افزايش پايايي و روايي سئوالهاي پرسشنامه
        مطالعه پرسشنامه هاي مشابه
        رايزني با صاحبنظران
        اجراي آزمايشي
        آزمون پايايي
        تدوين مقدمه گويا
        تهيه جدول تعلق سئوالات پرسشنامه به سئوالات تحقيق
مصاحبه Interviewing                                         
مجموعه سئوالات برخواسته از اهداف، سئوالها يا فرضيه‌هاي تحقيق به صورت شفاهي است .
انواع مصاحبه
        كاملاً هدايت شده (منظم)
        نيمه هدايت شده
        آزاد
مقايسه مصاحبه‌هاي هدايت شده با مصاحبه‌هاي هدايت نشده
        از حيث كمي و كيفي بودن داده ها
        ميزان انعطاف پذيري
        امكان شرايط يكسان 
محاسن مصاحبه
        ميزان انعطاف پذيري
        كيفيت بكر و غني
        آساني ارتباط شفاهي نسبت به ساير ارتباطات
معايب مصاحبه
        امكان هدايت مصاحبه شونده
        جلب رضايت مصاحبه كننده از سوي مصاحبه شونده
        وقت گيري مصاحبه
        كمي افراد مورد مصاحبه
        عدم كارآزمودگي مصاحبه گران
        دشواري تجزيه و تحليل داده ها
نكاتي كه مي‌تواند روايي و پايايي مصاحبه را افزايش دهد
        تهيه راهنماي مصاحبه
        ارائه آموزشهاي لازم براي مصاحبه گران
        انتخاب مصاحبه گر و مصاحبه شونده همزبان
        صرفاً مصاحبه گر و مصاحبه شونده در جلسه مصاحبه حضور داشته باشند .
        توجه دادن مصاحبه گر به پرهيز از جانبداري
        سئوالات غيرمستقيم انشا شود.
        بوجود آوردن جو صميمانه براي تعامل متقابل
بررسي اسناد و مدارك  Documents        
        معمولاً به عنوان روش مكمل  براي روشهاي ديگر به كار مي‌رود ولي به دو صورت در انجام تحقيق مي‌تواند نقش داشته باشد .
        بهره‌گيري از اين ابزار براي تدوين ادبيات تحقيق
        استفاده از اين ابزار براي جمع آوري داده ها به عنوان محتواي اصلي برخي از انواع تحقيق
معايب بهره گيري از اسناد و مدارك
        دشواري پي بردن به اعتبار و صحت سند
        تضادهاي احتمالي موجود در اسناد و مدارك
        احتمال تحريف اسناد با گذشت زمان
        عدم دستيابي به اطلاعات كافي از طريق اسناد و مدارك
  مشكل گزينش اسناد 
محاسن بهره گيري از اسناد و مدارك
        بسياري از داده‌ها كه قبلاً توليد شده است را از اين طريق مي‌توان دريافت كرد .
        آشكار كردن لزوم يا عدم لزوم انجام تحقيق
        تدوين ادبيات
        بررسي حقايق گذشته
روشهاي تجزيه و تحليل داده ها
        1ـ تحليل توصيفي descriptive analysis 
        2ـ تحليل استنباطي Inferential analysis
تحليل توصيفي descriptive analysis         
        داده هاي جمع آوري شده با استفاده از شاخصهاي آمار توصيفي خلاصه ، طبقه‌بندي و توصيف مي‌شوند .
        مستلزم آمار توصيفي ساده ولي موجد اطلاعات با ارزشي است دسته‌هايي از عمليات آماري براي تحليل توصيفي:
        اندازه‌هاي گرايش مركزي مانند ميانگين ، ميانه ، نما
        اندازه‌هاي پراكندگي مانند دامنه تغييرات، انحراف استاندارد
        اندازه‌هاي موقعيت نسبي مانند نمره‌هاي تراز شده ، رتبه
        اندازه هاي رابطه اي مانند ضريب همبستگي
تحليل استنباطي Inferential analysis         
        همواره مستلزم فرآيندهاي پيچيده‌تري است .
        مستلزم علمياتي است كه بتوان نتايج حاصل از تجزيه و تحليل را به جامعه بزرگتري تسري داد .
        از جمله فرآيندهاي آن توجه به نمونه و روشهاي نمونه برداري است

ادامه نوشته

سفارش پيامبر به امام علی هنگام افطار

سفارش پيامبر به امام علی هنگام افطار

ادامه نوشته

سرمشق از سخنان حضرت على (عليه السلام) 1

مؤلّف / حضرت آية الله العظمى مكارم شيرازى

 

ادامه نوشته

نگاهی به آینده 3

ادامه نوشته

انتخابات

ادامه نوشته

نگاهی به آینده 2

ادامه نوشته

نگاهی به آینده

ادامه نوشته

حضرت مهدى (ع) فروغ تابان ولايت 7

 

ادامه نوشته

حضرت مهدى (ع) فروغ تابان ولايت 6

آيا امام مهدى (عج ) بر قراركننده اسلام است ؟

ادامه نوشته

روز یکم ماه ربیع الاول

روز یکم ماه ربیع الاول

مکه مکرمه

 

مسجد پیامبر

 

ادامه نوشته

حضرت مهدى (ع) فروغ تابان ولايت 5

آيا امام مهدى (عج ) برقراركننده اسلام است ؟

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 10

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 9

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 8

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 7

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 6

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 5

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 4

شهادت امام رضا ( ع )

برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 3

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 2

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام 1

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

ادامه نوشته

فشرده اى از زندگانى امام رضا عليه السلام

 

شهادت امام رضا ( ع ) برتمامي مومنين تسليت باد

 

ادامه نوشته

درسهایی از حضرت امام حسن مجتبی کریم اهلبیت ( ع )

شهادت امام حسن مجتبي عليه السلام بر تمامی مومنین تسلیت باد

 

ادامه نوشته

درسهایی از پیامبر اکرم اسلام ( ص )

رحلت حضرت رسول اکرم ( ص ) بر تمامی مسلمین تسلیت باد 

 

ادامه نوشته

حضرت مهدى (ع) فروغ تابان ولايت 4

ادامه مطلب

ادامه نوشته

حضرت مهدى (ع) فروغ تابان ولايت 3

ادامه مطلب

ادامه نوشته

حضرت مهدى (ع) فروغ تابان ولايت 2

 

ادامه نوشته